Piątek, 24.05.2019

Skarby joannitów dotarły do Koźla?

  • 13.03.2019, 13:26 (aktualizacja 15.03.2019 11:04)
  • Andrzej Kopacki
Skarby joannitów dotarły do Koźla? Andrzej Kopacki Kozielski park. Na zdjęciu tzw. „granicznik”, czy też może wskazówka dla wtajemniczonych....
W średniowieczu rycerze zakonu maltańskiego na dobre zadomowili się w Koźlu. Otrzymali patronat nad tutejszym kościołem parafialnym. Sprawowali nad nim pieczę aż do 1810 roku. Koźle było ostatnią miejscowością na Śląsku, w której joannici założyli swoją siedzibę. Z upływem czasu tutejsza komandoria tego tajemniczego zakonu była na tyle znacząca, że kilka wieków później miała trafić do nas pokaźna część joannickich skarbów, które ratowano na Malcie przed grabieżą wojsk francuskich.

Joannici byli początkowo jedynie bractwem szpitalnym, powstałym ok. 1070 roku w Palestynie, czyli jeszcze przed wyruszeniem wypraw krzyżowych. Założycielem i ideologiem zakonu joannitów (zwanych od 1530 r. kawalerami maltańskimi), był legendarny Gerard, który przysłużył się krzyżowcom w trakcie pierwszej krucjaty. W podzięce uzyskał dla swojego zgromadzenia budynki w Jerozolimie, gdzie założono pierwszy szpital. Zakonnicy zbudowali go w pobliżu Grobu Świętego dla pielgrzymów przybywających z Europy. Jednak do zadań medycznych i opiekuńczych, doszły także i te wojskowe, wynikające z konieczności zapewniania ich placówkom należytej ochrony.
 

Bracia szpitalni św. Jana, popularnie nazywani joannitami, czy też kawalerami maltańskimi, przybyli na nasze ziemie z Jerozolimy. Pierwszą polską siedzibą zakonu joannitów była Zagość, położona na terenie dzisiejszego województwa świętokrzyskiego.

Jednak najprężniej zakon rozwijał się na Śląsku, gdzie joannici, popierani przez biskupa wrocławskiego Żyrosława II, założyli w latach 80. XII wieku swoje komandorie w Tyńcu nad Ślężą, Strzegomiu, Łosiowie, Piławie, Bardzie oraz w należących do nich Grobnikach koło Głubczyc. Komandorie były jednostkami administracyjno-terytorialno-wojskowymi zakonu rycerskiego, którego rozwój został nieco zahamowany w latach 1225-1250, być może z powodu ekspansji na te ziemie franciszkanów i dominikanów oraz strat poniesionych w bitwie pod Legnicą, gdzie zginęli prawie wszyscy bracia. Dopiero od drugiej połowy XIII w. zaczęto fundować nowe komandorie: we Lwówku i Złotoryi, w Solcu (1256), Wrocławiu (1273), Głubczycach (1279), Brzegu (1280), Cieplicach (1281), Oleśnicy Małej (1312), Dzierżoniowie (1338) i Koźlu (około 1399).

Do dziś na terenie Koźla można natrafić na wiele śladów po tym zakonie. Krzyż zakonu maltańskiego widnieje m.in. nad wejściem do kościoła parafialnego p.w. św. Zygmunta i św. Jadwigi Śląskiej, jak również przy wejściu do kościoła p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz na granitowych słupkach wkopanych w ziemię na terenie kozielskiego parku. Najprawdopodobniej w tym ostatnim przypadku mówimy o znakach granicznych (tzw. „granicznikach”) z krzyżem na górnej płaszczyźnie. Wyznaczały one granicę majątku ziemskiego lub miejscowości. Jednak miejsce położenia tych słupków jest co najmniej zastanawiające, więc również interpretacja ich przeznaczenia może być w tym przypadku znacznie bardziej ciekawa niż sądzimy.


- Miałem w naszej rodzinie kilku członków zakonu maltańskiego. Gdy podczas jednego ze zjazdów rodzinnych, dowiedzieli się oni, że mieszkam w Koźlu, to natychmiast opowiedzieli mi pewną niezwykłą historię, przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Temat Koźla zrodził bowiem zakonne wspomnienia sprzed ponad 220 lat - opowiada mieszkaniec os. Stare Miasto, Mieczysław Kuleszyński - Otóż gdy Napoleon wyruszył na wyprawę do Egiptu, to po drodze złupił Maltę. Zakonnikom z Malty udało się jednak ukryć część skarbów przed Francuzami. Trzy wozy pełne kosztowności, trafiły na statek handlowy płynący do Europy….
 

Gdzie dotarła część tego skarbu? Dowiecie się z Nowej Gazety Lokalnej z 12.03.2019 (czytaj E-WYDANIE)

Andrzej Kopacki

Zdjęcia (6)

Podpięte galerie zdjęć:
Podziel się:
Oceń:

Komentarze (0)

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu. Treści wulgarne, obraźliwe, naruszające regulamin będą usuwane.


Pozostałe