Udar mózgu to poważne schorzenie neurologiczne, będące trzecią najczęstszą przyczyną zgonów na świecie – zaraz po chorobach serca i nowotworach. Co więcej, jest to główna przyczyna trwałej niepełnosprawności u osób dorosłych. Mimo to, wiedza społeczeństwa na temat objawów, przyczyn i koniecznych działań w przypadku udaru wciąż jest niewystarczająca. Tymczasem w przypadku udaru liczy się każda minuta – dosłownie.
Udar mózgu to nagłe zaburzenie krążenia krwi w obrębie mózgu, które prowadzi do uszkodzenia komórek nerwowych i nieodwracalnych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym. Zależnie od mechanizmu, wyróżniamy dwa podstawowe typy udaru:
Udar niedokrwienny – stanowi około 80–85% wszystkich przypadków. Dochodzi do niego, gdy przepływ krwi w jednym z naczyń zaopatrujących mózg zostaje zablokowany (np. przez skrzeplinę, blaszkę miażdżycową lub zator).
Udar krwotoczny – rzadszy, ale często groźniejszy. Jest wynikiem pęknięcia naczynia krwionośnego i wylania się krwi do mózgu (krwotok śródmózgowy) lub przestrzeni między mózgiem a oponami (krwotok podpajęczynówkowy).
Obie postacie udaru prowadzą do niedotlenienia tkanki mózgowej, a w efekcie – do jej uszkodzenia.
Czynniki ryzyka – kto jest narażony?
Udar mózgu może dotknąć każdego. – Kiedyś uważano, że udar jest problemem tylko osób starszych, dzisiaj widzimy, że niestety ten trend się znacznie odwrócił i coraz częściej udar dotyka osoby poniżej 50 roku życia. Najmłodszy pacjent z udarem, którego ja leczyłem miał 18 lat – mówi lek. med. Adam Niemczyk, kierownik Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym.
Ale wiek to nie wszystko. Istnieją pewne czynniki, które znacznie zwiększają ryzyko jego wystąpienia udaru.
Do najważniejszych należą:
- Nadciśnienie tętnicze – najistotniejszy pojedynczy czynnik ryzyka.
- Migotanie przedsionków i inne zaburzenia rytmu serca
- Cukrzyca
- Podwyższony poziom cholesterolu
- Palenie papierosów i nadużywanie alkoholu
- Otyłość i siedzący tryb życia
- Stres i przewlekłe napięcie psychiczne
- Wiek (powyżej 55. roku życia)
- Płeć męska (choć kobiety częściej umierają z powodu udaru)
- Predyspozycje genetyczne i wywiad rodzinny
Objawy udaru mózgu są zazwyczaj nagłe i bardzo charakterystyczne. Ich szybkie rozpoznanie może uratować życie i zminimalizować skutki neurologiczne. Do najczęstszych objawów należą:
- Nagłe osłabienie lub niedowład jednej strony ciała (np. ręki, nogi, połowy twarzy),
- Asymetria twarzy – opadanie kącika ust,
- Zaburzenia mowy – trudności w mówieniu, bełkotliwa mowa lub niemożność zrozumienia słów,
- Zaburzenia widzenia – zwłaszcza w jednym oku lub ubytków w polu widzenia,
- Nagły silny ból głowy – szczególnie jeśli nie był poprzedzony żadnymi objawami i towarzyszy mu wymiotowanie, zaburzenia świadomości,
- Zaburzenia równowagi, koordynacji, zawroty głowy,
- Utrata przytomności lub dezorientacja.
Prosty test FAST (szybki test udarowy):
- F (Face) – poproś, by chory się uśmiechnął. Czy jedna strona twarzy opada?
- A (Arms) – poproś o uniesienie obu rąk. Czy jedna opada?
- S (Speech) – poproś o powtórzenie prostego zdania. Czy mówi niewyraźnie?
- T (Time) – czas działa na niekorzyść. Jeśli widzisz te objawy – dzwoń po pogotowie (112 lub 999)!
WAŻNY JEST CZAS
Choć nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka udaru, wiele zależy od naszego stylu życia. – Udaru można uniknąć jeżeli pacjent miałby wcześniej wykryte i usunięte przyczyny udaru czyli zmiany miażdżycowe, zaburzenia rytmu serca, wysoki poziom cholesterolu, nieprawidłowo leczone nadciśnienie tętnicze, cukrzyca – tłumaczy lek. med. Adam Niemczyk, kierownik Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym – ale także brak aktywność, pracoholizm, nikotynizm, nadużywanie alkoholu. To są wszystko czynniki zwiększające ryzyko udarów – dodaje lek. med. Adam Niemczyk
Napisz komentarz
Komentarze