Twoja inicjatywa, twoja wieś. Fundusz sołecki w praktyce

Środki z Funduszu Sołeckiego mogą być wykorzystane na różne cele. Wśród najczęstszych znajdują się inwestycje infrastrukturalne, takie jak naprawy dróg i chodników, modernizacja oświetlenia ulicznego, tworzenie lub remont placów zabaw, zakup sprzętu sportowego i rekreacyjnego. Fundusz pozwala także na doposażenie świetlic wiejskich, jednostek strażackich czy obiektów rekreacyjnych. Dodatkowo środki mogą być przeznaczone na utrzymanie terenów zielonych, organizację wydarzeń sołeckich lub inicjatywy wspierające integrację mieszkańców. Wszystkie działania muszą być zgodne z zadaniami własnymi gminy i realizowane na jej mieniu.

Propozycje wykorzystania Funduszu Sołeckiego mogą zgłaszać sołtysi wraz z radami sołeckimi, ale z inicjatywą mogą wychodzić również sami mieszkańcy. Wnioski przygotowane przez mieszkańców muszą uzyskać poparcie co najmniej 15 osób z danego sołectwa, aby mogły zostać poddane pod głosowanie. Każdy wniosek powinien zawierać dokładny opis planowanego zadania, jego uzasadnienie, przewidywane korzyści dla społeczności, wstępny kosztorys oraz listę osób popierających inicjatywę.

Podczas zebrania wiejskiego wszystkie zgłoszone propozycje są omawiane, a mieszkańcy decydują, które z nich zostaną uwzględnione w podziale środków. Uchwała w tej sprawie trafia następnie do wójta, który sprawdza jej zgodność z przepisami prawa. Projekty zatwierdzone przez wójta są wpisywane do budżetu gminy i realizowane w kolejnym roku budżetowym.

Nie wszystkie gminy w Polsce korzystają z Funduszu Sołeckiego. Mechanizm ten funkcjonuje wyłącznie w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich, które wprowadziły go w swoim budżecie na podstawie ustawy o funduszu sołeckim. Daje on jednak mieszkańcom realny wpływ na to, jak wydawane są środki publiczne na poziomie lokalnym.

Przykładem samorządu, w którym Fundusz Sołecki jest aktywnie wykorzystywany, jest gmina Reńska Wieś. W niej cykl zebrań wiejskich dotyczących podziału Funduszu Sołeckiego na 2026 rok rozpoczął się 2 września w Bytkowie, a zakończy 26 września w Naczysławkach i Kamionce. Zebrania odbywać się będą w świetlicach, salach OSP, domach kultury lub przy obiektach rekreacyjnych, w zależności od miejscowości. Dzięki temu mieszkańcy mogą zgłaszać swoje propozycje i decydować, które inwestycje będą realizowane w ich sołectwach w przyszłym roku.