Co jakiś czas wraca temat czerwonych gwiazd na bramie cmentarza żołnierzy radzieckich przy al. Jana Pawła II. Tym razem o usunięcie tych symboli postuluje Marek Szuster, który przysłał do naszej redakcji treść petycji skierowanej do władz miasta i powiatu.
- Niniejsza petycja nie dotyczy likwidacji pochówków ani naruszania miejsc spoczynku, lecz wyłącznie kwestii symboliki i treści upamiętnień o charakterze ideologicznym, które – w ocenie części mieszkańców – nie powinny funkcjonować w przestrzeni publicznej miasta - informuje Marek Szuster
"Szanowni Państwo,
działając w interesie publicznym, na podstawie art. 63 Konstytucji RP oraz ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach, składam niniejszą petycję dotyczącą Cmentarza Żołnierzy Armii Radzieckiej, położonego w centrum Kędzierzyna-Koźla przy al. Jana Pawła II. Na terenie tej nekropolii znajdują się elementy symboliki oraz upamiętnień o jednoznacznie propagandowym charakterze, pochodzące z okresu PRL, w szczególności: czerwone gwiazdy umieszczone na bramie wejściowej cmentarza; pomnik z napisem: „Chwała Bohaterom Armii Radzieckiej poległym w obronie naszej wolności. Mieszkańcy Kędzierzyna 1959 r.”
Wskazane elementy nie stanowią części sepulkralnej grobów ani indywidualnych oznaczeń pochówków. Mają natomiast charakter ideologiczny i propagandowy, typowy dla narracji narzuconej w okresie Polski Ludowej. Okoliczność ta znajduje odzwierciedlenie w stanowiskach Instytutu Pamięci Narodowej dotyczących tzw. pomników wdzięczności Armii Czerwonej. Jednocześnie pragnę wyraźnie podkreślić, że niniejsza petycja nie dotyczy likwidacji grobów, naruszania miejsc pochówku ani okazywania braku szacunku wobec poległych. Jej przedmiotem jest wyłącznie usunięcie symboliki totalitarnej oraz propagandowej z przestrzeni publicznej, w której obiekt funkcjonuje na co dzień.
Cmentarz znajduje się w ścisłym centrum miasta, w sąsiedztwie obiektów sportowych i rekreacyjnych, i jest codziennie widoczny dla mieszkańców oraz osób korzystających z tej części miasta. Obecność symboli oraz treści gloryfikujących Armię Radziecką w takim miejscu budzi sprzeciw części społeczności lokalnej i pozostaje w sprzeczności z prowadzoną w Polsce od lat polityką dekomunizacji przestrzeni publicznej.
W związku z powyższym wnoszę o:
- podjęcie przez Starostwo Powiatowe działań zmierzających do uzyskania opinii Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie propagandowego charakteru wskazanych elementów symboliki;
- wystąpienie przez Starostwo do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o rozważenie możliwości:
- usunięcia czerwonych gwiazd z bramy cmentarza;
- usunięcia lub przeniesienia pomnika z propagandowym napisem do innego miejsca (np. o charakterze muzealnym);
- podjęcie działań zmierzających do zmiany nazwy obiektu na nazwę neutralną, np. „Cmentarz wojenny”, bez wskazywania formacji wojskowej oraz bez treści wartościujących;
- poinformowanie opinii publicznej o podjętych krokach oraz stanowisku starostwa w tej sprawie."
Powiat kędzierzyńsko-kozielski zajmuje się utrzymaniem cmentarza wojennego Żołnierzy Armii Radzieckiej od czerwca 2022 roku. Jak poinformowało starostwo w latach 2022-2025 nie składano jakichkolwiek wniosków, zapytań, projektów i pism w sprawie:
a) usunięcia czerwonych gwiazd z bramy Cmentarza Żołnierzy Armii Radzieckiej przy al. Jana Pawła II,
b) przeniesienia pomnika z napisem „Chwała bohaterom Armii Radzieckiej…”,
c) zmiany nazwy tej nekropolii,
d) przeniesienia cmentarza w inne miejsce lub zmiany jego charakteru.
Marek Szuster przedstawił też opinię, jaką otrzymał z Instytutu Pamięci Narodowej - Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa. Oto jej treść:
"Szanowny Panie,
w odpowiedzi na zapytanie dotyczące możliwości usunięcia i przeniesienia cmentarza żołnierzy sowieckich znajdującego się w Kędzierzynie-Koźlu informuję, iż ww. obiekt zgodnie z ustawą o grobach i cmentarzach wojennych jest cmentarzem wojennym znajdującym się pod opieką państwa polskiego. Za sprawy związane z jego utrzymaniem odpowiada Wojewoda Opolski, odpowiedzialny za problematykę grobownictwa wojennego na terenie swojego województwa oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego realizujące zapisy umów międzyrządowych związanych z powyższą tematyką.
Jednocześnie informuję, iż zarówno w jego przypadku, jak pomnika i symboli nie obowiązuje 'Ustawa o zakazie propagowania komunizmu i innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki'. Są one elementem wyposażenia cmentarza i nie stosuje się do niego zapisów ww. Ustawy (art. 5a, pkt 3, ust. 2) – przepisy ust. 1 nie stosuje się do pomników znajdujących się na terenie cmentarzy albo innych miejsc spoczynku). Jednocześnie w myśl zapisów ustawy o grobach i cmentarzach wojennych wszelkie prace na cmentarzach wojennych należą do zakresu działania wojewody."
- Powyższe stanowisko potwierdza, że inicjatywa starostwa powiatowego jako administratora/opiekuna obiektu ma kluczowe znaczenie dla uruchomienia dalszej procedury administracyjnej - uważa Marek Szuster.
Napisz komentarz
Komentarze