Znów nie możesz zasnąć? Melatonina kusi, ale warto znać całą prawdę
Tekst w ramach akcji Bezpieczne Leki. Więcej informacji na dole wpisu.
Jest późny wieczór, przewracasz się z boku na bok, a sen nie nadchodzi. Jutro ważne spotkanie, trzeba być w formie - więc sięgasz po tabletkę melatoniny. Raz, drugi, trzeci... i nagle okazuje się, że przyjmujesz ją już od kilku miesięcy. Brzmi znajomo? Melatonina zyskała status "naturalnego" środka nasennego, który można brać bez obaw. Tyle że ta pozornie niewinny nawyk może mieć konsekwencje, o których mało kto mówi. Warto wiedzieć, kiedy melatonina naprawdę pomaga, a kiedy może zaszkodzić.
Dlaczego melatonina stała się tak popularna - i czy słusznie?
Melatonina to hormon, który organizm produkuje sam, gdy zapada zmrok. Sygnalizuje mózgowi: "czas spać". Problem w tym, że współczesne życie - ekrany telefonów, sztuczne światło, praca zmianowa - rozregulowuje ten naturalny mechanizm. Stąd pokusa, żeby "dosypać" melatoniny z zewnątrz. Preparaty takie jak MELATONINA LEK-AM (kliknij, aby dowiedzieć się więcej, co to za lek) czy MELABIORYTM (melatonina) rzeczywiście mogą pomóc, ale w konkretnych sytuacjach - przy jet lag, pracy nocnej czy u osób niewidomych, które nie odbierają sygnałów świetlnych. To nie jest lek na każdy problem ze snem.
Okazuje się, że większość osób sięgających po melatoninę ma zupełnie inne przyczyny bezsenności - stres, złą higienę snu, picie kawy wieczorem czy scrollowanie telefonu w łóżku. W takich przypadkach melatonina działa jak plaster na złamaną nogę. Może i na chwilę ulży, ale problemu nie rozwiąże.
Codzienna tabletka - kiedy nawyk zaczyna szkodzić?
Pewnie się zastanawiasz, co złego może być w "naturalnym" hormonie. Rzecz w tym, że podawanie melatoniny z zewnątrz może z czasem osłabić własną produkcję tego hormonu przez szyszynkę. Organizm "leniwieje" - po co ma się wysilać, skoro dostaje gotowca? To trochę jak z mięśniami, które słabną, gdy przestajesz ćwiczyć. Po kilku miesiącach codziennego stosowania niektórym ludziom trudniej zasnąć bez tabletki niż przed rozpoczęciem suplementacji.
Warto też wiedzieć, że melatonina to nie tylko "hormon snu". Wpływa na układ odpornościowy, gospodarkę hormonalną, a nawet ciśnienie krwi. Codzienne przyjmowanie przez długi czas może zaburzać te delikatne mechanizmy. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z depresją, padaczką, chorobami autoimmunologicznymi oraz przyjmujące leki przeciwzakrzepowe. Dla nich codzienna melatonina to ryzykowna gra.
Dla kogo melatonina to zły pomysł?
Spokojnie, nie chodzi o to, żeby wszystkich straszyć. Ale fakty są takie, że melatonina nie jest dla każdego. Absolutnie nie powinna jej stosować ciąża - brakuje danych o bezpieczeństwie dla dziecka. Karmiące mamy również powinny odpuścić. Osoby z problemami wątroby czy nerek mają zaburzone wydalanie melatoniny, więc może się kumulować w organizmie. A jeśli pijesz alkohol wieczorami? Melatonina plus alkohol to przepis na kłopoty - działanie się znosi, a efekty uboczne narastają.
Zaskakująco długa jest też lista leków, z którymi melatonina wchodzi w interakcje. Antydepresanty typu fluwoksamina mogą kilkukrotnie zwiększyć jej stężenie we krwi. Tabletki antykoncepcyjne i hormonalna terapia zastępcza również podnoszą poziom melatoniny. Nawet niektóre leki na zgagę, jak omeprazol czy lanzoprazol, spowalniają jej metabolizm. Jeśli bierzesz jakiekolwiek leki przewlekle, warto skonsultować się z farmaceutą przed sięgnięciem po melatoninę.
Jak brać melatoninę mądrze - jeśli naprawdę jej potrzebujesz?
Jeśli jet lag po transatlantycznym locie nie daje Ci żyć lub pracujesz na nocne zmiany, melatonina może być świetnym rozwiązaniem - ale krótkoterminowym. Przy zmianie stref czasowych wystarczą 2-3 mg przez kilka dni. Przy pracy zmianowej można stosować 1-5 mg na godzinę przed planowanym snem. Kluczowa zasada? Używaj najniższej skutecznej dawki przez najkrótszy potrzebny czas. Nie ma sensu od razu sięgać po MELABIORYTM 5 mg, jeśli nigdy wcześniej nie próbowałeś niższych dawek.
Pamiętaj też o praktycznych sprawach. Po melatoninie nie wsiadaj za kierownicę - senność może utrzymywać się dłużej, niż myślisz. Nie łącz jej z alkoholem ani z innymi lekami nasennymi czy uspokajającymi, bo efekty się sumują w nieprzewidywalny sposób. I co ważne - daj organizmowi czas. Czasem regulacja rytmu dobowego wymaga 2 tygodni systematycznego stosowania, zanim zobaczysz efekty.
A może zamiast melatoniny - coś łagodniejszego?
Jeśli Twój problem to bardziej napięcie nerwowe niż rozregulowany zegar biologiczny, warto rozważyć inne opcje. VALUSED (ułatwia zasypianie) łączy wyciągi z kozłka lekarskiego, chmielu i męczennicy - ziół o udokumentowanym działaniu uspokajającym. Nie ingeruje w gospodarkę hormonalną, a pomaga się wyciszyć i łatwiej zasnąć przy stresie. To dobra alternatywa dla osób, które potrzebują wsparcia w trudnym okresie, ale nie chcą sięgać po hormony.
Warto też uczciwie przyjrzeć się swoim nawykom. Czy nie pijesz kawy po 14:00? Czy kładziesz telefon godzinę przed snem? Czy sypialnia jest ciemna i chłodna? Czasem najprostsze zmiany działają lepiej niż jakikolwiek suplement. Melatonina ma sens, gdy naturalny rytm jest naprawdę zaburzony - a nie jako koło ratunkowe przy złej higienie snu.
Podsumowanie
Teraz wiesz, że melatonina to potężne narzędzie, ale nie dla każdego i nie na co dzień. Działa najlepiej krótkoterminowo przy jet lag lub pracy zmianowej, a codzienne stosowanie przez miesiące może osłabić własną produkcję tego hormonu. Pamiętaj o przeciwwskazaniach - ciąża, choroby wątroby, depresja i wiele leków źle się z nią łączy. Jeśli problem to stres, rozważ łagodniejsze preparaty ziołowe. A przede wszystkim - zanim sięgniesz po kolejną tabletkę, zadaj sobie pytanie, czy na pewno adresujesz właściwy problem.
Ten artykuł powstał w ramach akcji Bezpieczne Leki, która ma na celu poszerzać wiedzę Pacjentów w temacie bezpieczeństwa stosowania leków. Organizatorem akcji jest portal Leki.pl. Więcej informacji na www.BezpieczneLeki.pl.
Bibliografia
• MELATONINA LEK-AM – Charakterystyka Produktu Leczniczego
• MELABIORYTM – Charakterystyka Produktu Leczniczego
• VALUSED – Charakterystyka Produktu Leczniczego
















