Czy mam prawo nie zeznawać, czyli okoliczności pozwalające na odmowę składania zeznań

Oskarżony

            Stawić na rozprawie rzecz jasna się musi, jednak nie da się ukryć, że oskarżony może przyjąć milczącą linię obrony. Wówczas nie odpowiada on na żadne pytanie lub może odmówić odpowiedzi na konkretne jedno, nie podając przy tym żadnej przyczyny. To najbardziej uprzywilejowane stanowisko, choć i przy okazji także najmniej przyjemne. Oskarżony może także mówić nieprawdę, by chronić samego siebie.

Adwokat

            Kolejnym przykładem osoby, która może odmówić składania zeznań jest adwokat. Mowa tu jednak tylko i wyłącznie o tych faktach, co do których wiemy, że dowiedział się w wyniku nawiązania stosunku obrony. Wówczas chroniona jest ona tajemnicą i włączona w tzw. zakazy dowodowe, które nie mogą być wykonywane ze względu na charakter zdobycia informacji. Wykorzystanie informacji adwokackich jest niezgodne z prawem.

Ksiądz

            Podobna sytuacja jak w przypadku adwokata, z tym że w tym przypadku ksiądz nie może wypowiadać się na temat faktów, które uzyskał poprzez spowiedź w konfesjonale, zaznacza adwokat Tamara Pokrzywka-Bensalem. Jest to objęte zakazem dowodowym i nie może być wykorzystywane przeciwko osobie spowiadającej się. Wiąże się to z zagwarantowaniem oskarżonemu prawa do religijności oraz swobody wyznania.

Tajemnica zawodowa

            Nieco inaczej kształtuje się tajemnica zawodowa, jednak w wielu przypadkach również nie można zdradzać tego, czego dowiedziało się w wyniku wykonywania swoich czynności służbowych. Np. jest to kwestia badań psychiatrycznych pozasądowych, wykonywanych na oskarżonym. Może być to jednak zdjęte za decyzją sądu.

Krewny

            Osobą, która może nie zeznawać w sprawie jest także krewny oraz osoba spowinowacona. To sytuacja, w której osoba znająca oskarżonego jest z nim w bliskim stosunku, np. jest jego małżonką lub rodzicem. Wówczas ma prawo do odmowy składania zeznań.

            Odmowa składania zeznań jest niezwykłym prawem, które musi być zagwarantowane niektórym grupom, by dbać o interes jednostki. Stałoby to w ostrej sprzeczności z prawami człowieka, gdyby fakty z konfesjonału czy obrończe były wykorzystywane w sądzie. Dlatego warto znać swoje prawa i obowiązki.