Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
Reklama
poniedziałek, 16 listopada 2026 03:12
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Kędzierzyński akcent w bystrzyckim muzeum. ZDJĘCIA

Muzeum Filumenistyczne w Bystrzycy Kłodzkiej, istniejące od ponad pół wieku. Jego imponująca kolekcja obejmuje szeroki zakres przedmiotów służących do zapalania ognia, które odzwierciedlają bogactwo i różnorodność tej dziedziny.
Kędzierzyński akcent w bystrzyckim muzeum. ZDJĘCIA

Wśród eksponatów znaleźć można zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne urządzenia, w tym zapalniczki lontowe, benzynowe, gazowe, elektryczne, chemiczne, a także krzesiwa metalowe i skałkowe. Kolekcja zawiera również opakowania i etykiety zapałczane, pochodzące z Polski oraz różnych krajów Europy i świata, co świadczy o międzynarodowym zasięgu działalności muzeum.

Znajdująca się w nim wystawa zatytułowana „Historia niecenia ognia”, to ciekawa prezentacja różnorodnych metod i przedmiotów używanych do zapalania ognia na przestrzeni wieków. Wystawę otwiera kolekcja krzesiw. Znaczącą część ekspozycji stanowią zapalniczki, reprezentujące różne epoki i style.

Eksponaty wystawy cechują się różnorodnością kształtów i rozmiarów, od miniaturowych zapalniczek po zapalniczki gabinetowe. Niektóre z nich przyjmują niezwykłe formy, przypominając aparat fotograficzny, butelkę, szminkę, beczułkę na piwo, małpkę czy nawet samochód. 

„Azoty” na pudełku

Z kolei wystawa zatytułowana „Świat Etykiet” to niezwykle ciekawa podróż przez historię i ewolucję etykiet zapałczanych. Etykiety te, które zyskały popularność w latach 80. XIX wieku, zanim zapalniczki stały się bardziej powszechne, odgrywały kluczową rolę jako nośniki informacji. Wystawa ta eksploruje trzy główne funkcje etykiet: jako nalepki towarowej, mikroplakatu o charakterze propagandowym, edukacyjnym lub reklamowym oraz jako elementu dekoracyjnego.

Eksponowane etykiety i opakowania zapałczane prezentują różnorodność zarówno pod względem geograficznym, jak i tematycznym. Obejmują one okres od przełomu XIX i XX wieku aż po czasy współczesne. W bystrzyckiej kolekcji znajdują się etykiety z Polski oraz praktycznie ze wszystkich stron świata. 

Zapewne zwiedzających z naszego miasta i regionu zainteresował uwieczniony na jednej z etykiet motyw przedstawiający Zakłady Azotowe „Kędzierzyn”, będące jedną ze sztandarowych inwestycji PRL. 

Zostały one wyprodukowane w 1964 roku z okazji XX-lecia Polski Ludowej przez Bystrzyckie Zakłady Przemysłu Zapałczanego (BZPZ). Pudełko zapałek  kosztowało wówczas 50 groszy. 

Ponadto serię etykiet upamiętniających najważniejsze przedsięwzięcia XX-lecia Polski Ludowej uzupełniły między innymi: huty w Warszawie i Krakowie, kombinat górniczo-hutniczy miedzi w Lubinie, port w Szczecinie, petrochemia w Płocku, zapora na Pilicy, fabryka samochodów na Żeraniu, kombinat w Wierzbicy oraz górniczo-energetyczny w Turoszowie, czy też Opera Warszawska. 

  Zapałczana historia

Muzeum zapałek nie przez przypadek znajduje się właśnie w Bystrzycy Kłodzkiej. Tamtejsza firma zaliczana była do krajowego potentata, obejmując 45% rynku zapałek. BZPZ zatrudniały w końcowej fazie 63 osoby, a w okresie prosperity było ich 700.

Przypomnijmy monopol skarbowy państwa w sferze produkcji i importu zapałek, ustanowiony został w II Rzeczypospolitej ustawą z dnia 15 lipca 1925 roku o monopolu zapałczanym. Po 1945 roku funkcjonowało dziewięć fabryk zapałek: w Błoniu, dwie w Bystrzycy Kłodzkiej (jedna zlikwidowana w 1947 roku), w Czechowicach, Częstochowie, Gdańsku, Olsztynie (zlikwidowana w 1947 roku), Sianowie (uruchomiona 1 września 1947 roku) i Złotym Stoku (zlikwidowana w 1947 roku).

W latach 1951-1954 funkcjonowało sześć fabryk zapałek: pudełka z 48 zapałkami produkowały fabryki w Błoniu (zlikwidowana z końcem 1953 roku), Bystrzycy, Częstochowie i Gdańsku. Pudełka z 64 zapałkami produkowały fabryki w Czechowicach i Sianowie.

Od 1955 roku funkcjonowało pięć fabryk zapałek: w Bystrzycy, Czechowicach, Częstochowie, Gdańsku i Sianowie. Do dziś nie przetrwała żadna z nich. 

Ostatni polski zakład zapałczany, czyli sprywatyzowana ponad dekadę temu fabryka zapałek w Czechowicach-Dziedzicach, został zamknięty w czasie pandemii.

Małe dzieła sztuki

Pudełka zapałek zwykłych z etykietami miały wymiary 53×35×16 mm, ale pudełka z Gdańska były o ok. 7 mm krótsze, a od 1962 roku także te z Bystrzycy. Etykiety przedstawiały reklamy firm, zakładów, instytucji itp. Zawierały hasła promujące ówczesne inicjatywy, na przykład: „Radio w każdym domu'”, „Zbieraj złom”, „Surowce wtórne to milionowe korzyści gospodarcze”, „Chemia żywi, leczy, ubiera, buduje”, „OSP zawsze gotowe i ofiarne”.  Były też etykiety ostrzegające przed gruźlicą, czy nieostrożną zabawą z zapałkami, a także wskazujące prawidłowe zachowanie kierowców i pieszych na jezdniach. Większość tych samych motywów była uwidaczniana na pudełkach wszystkich fabryk, różniąc się niekiedy kolorystyką.

Ciekawe czy ktoś z naszych czytelników pamięta jeszcze tamte pudełka od zapałek, a może nawet zachował je na pamiątkę. 

  



Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

R
Rychu, taki lepszy Ryszard 03.08.2024 21:47
Fajny zakład tu istniał ale Polska go nie dostała, bo ZSRR go wywiózł jako łup wojenny i .... nigdy nie był w stanie uruchomić, bo niby kim, kozopasami, kułakami? Przez 45lat wmawiali synom pańszczyźnianym o wyższości ideologi Marxa i Engelsa. Potem nastaliśmy My w PiS i wmówiliśmy Prawdziwym Polakom, że są kimś. Od tego momentu już nic nie było jak kiedyś. Cóż Polacy nie chcą już PiS i dobrobytu.... jaka szkoda.

Ostatnie komentarze
Autor komentarza: Przemysław B. Treść komentarza: (Tak czysto technicznie. Jestem ciekaw, bo zapewne klasycznie pożar gaszony jest wodą, i to nie małą ilością, czy nie doszło do solidnego zalania tych z piętra i parteru?) Oczywiście rozumiem, tak trzeba, ale tak tylko z ciekawości jak to wygląda właśnie przy gaszeniu wyższych pięter. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 16:10 Źródło komentarza: Pożar mieszkania w Śródmieściu. Strażacy zakończyli działania. ZDJĘCIA Autor komentarza: Topya Treść komentarza: TRZEBA pozbyć się złodziei pisowskich i wyrwać z ,korzeniami chwasty ich przydupasów!!!!!!!!!!! Data dodania komentarza: 15.11.2026, 15:12 Źródło komentarza: Od symboli narodowych po sprzęt wojskowy. Zakończył się Tydzień Patriotyczny. ZDJĘCIA Autor komentarza: Toya Treść komentarza: Racja! Data dodania komentarza: 15.11.2026, 15:09 Źródło komentarza: Kędzierzyn-Koźle będzie świętować 11 listopada. Sprawdź, co będzie się działo Autor komentarza: Babcia klozetowa Treść komentarza: W pysk to ty możesz zarobić ćwoku. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 00:10 Źródło komentarza: Kędzierzyn-Koźle będzie świętować 11 listopada. Sprawdź, co będzie się działo Autor komentarza: Koźlanin Treść komentarza: Rozwiążcie tę radę gdyż i tak nic nie wnosi w przestrzeń społeczną Starego Miasta. Jedynie koszta działalności które ponosimy My mieszkańcy.... Kawa, słodycze i inne...,a także koszta utrzymania lokalu itd. Podobnie jest z władzą i radą miasta w urzędzie która tak naprawdę jest partyjna i upolityczniona co powoduje iż miasteczko umiera z braku perspektyw, pracy, mieszkań itd. Nie interesują się czego tak naprawdę chcą mieszkańcy. Jaką mają wizję na Kędzierzyn-Koźle. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 00:05 Źródło komentarza: Sześć wakatów w radzie. W grudniu wybiorą nowych członków Rady Osiedla Stare Miasto Autor komentarza: Koźlanin Treść komentarza: To co się dzieje teraz w Polsce to woła o pomstę... Nie wiemy co Nas jeszcze czeka przygotowane przez polityków ? Ale to pokaże jacy są wśród Polaków patrioci. Czy w końcu zaczną walczyć o swój dom swą Ojczyznę ? Data dodania komentarza: 14.11.2026, 23:52 Źródło komentarza: Od symboli narodowych po sprzęt wojskowy. Zakończył się Tydzień Patriotyczny. ZDJĘCIA
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama Moja Gazetka - strona główna