Reklama
piątek, 30 stycznia 2026 02:21
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Dawne Sławięcice na kartkach pocztowych z przełomu XIX i XX wieku

Sławięcice nigdy nie były dużą miejscowością. Nie miały strategicznego położenia, wielkiego przemysłu czy cennych złóż mineralnych. Jednak dzięki temu, że swoją siedzibę miał tu książęcy ród Hohenlohe, w XIX wieku stały się jednym z najważniejszych majątków na Górnym Śląsku. Karty pocztowe z widokami znad rzeki Kłodnicy można było kupić w całej Rzeszy.
Dawne Sławięcice na kartkach pocztowych z przełomu XIX i XX wieku

Pomysłodawcą karty pocztowej był najprawdopodobniej Heinrich von Stephan, choć źródła podają jeszcze kilka innych osób. Jest wśród nich niemiecki księgarz August Schwartz, który w lipcu 1870 roku nadrukował na stronie adresowej karty korespondencyjnej ilustrację przedstawiającą artylerzystę. Z kolei Serb Petar Manojlovic w tym samym roku wydrukował w Wiedniu pocztówkę z wyobrażeniem latającego smoka. Natomiast księgarz francuski Leon Besnardeau również w 1870 roku wydrukował pełną ilustrację na stronie adresowej pocztówki. Nowa forma otwartej przesyłki listowej od 1875 roku dopuszczona została do obrotu międzynarodowego i szybko stała się najpopularniejszym środkiem korespondencji.

Sławięcice na kartach pocztowych pojawiły się w latach 90. XIX wieku. Najstarsze pochodzą z 1896 roku. Są to litografie z gliwickiego wydawnictwa Schönwolf oraz z warsztatu Maksa Steckela z Królewskiej Huty. W tej technice graficznej rysunek przeznaczony do powielania wykonywało się na tzw. kamieniu litograficznym, za pomocą którego robiło się następnie odbitki. Pierwsza zachowana widokówka ze Sławięcic została wysłana 5 czerwca 1896 roku z Zabrza w okolice Berlina. Barwna litografia przedstawia pałac i kościół z fragmentem budynku probostwa, które, co ciekawe, zostało umieszczone w niewłaściwym miejscu. Tło uzupełniają sarny pasące się nad rzeką. O popularności Sławięcic jako książęcej siedzibie, a także miejscu wypoczynkowo-sanatoryjnym świadczyć może duża liczba widokówek, które wydano na przełomie XIX i XX wieku. 

Wielki i przepiękny pałac oraz inne budynki i elementy wchodzące w skład książęcych posiadłości, jak choćby: belweder, pałacyk kawalerów, domek myśliwski, willa parkowa, rotunda, grobowiec, pomniki, staw, ogród różany, były stałym i najczęściej goszczącym elementem na kartkach. Wydano ich kilkadziesiąt, z tym że wiele przedstawia pałac w tym samym ujęciu tylko z innymi dodatkami. Litografie szybko zostały wyparte przez tańsze w seryjnej produkcji kartki na bazie fotografii. W celu upiększania kartek barwiono je, przy czym często pomijano pewne szczegóły, a niektóre wręcz dodawano. Szczególnie widać to na kolorowych kartkach. Domalowywanie łownej zwierzyny w leśnych plenerach to niemal norma. Czasem autorzy kartek dopuszczali się większych fałszerstw. 

Poza pałacem i należącymi do rodziny książęcej włościami często zamieszczano na widokówkach miejscowy szpital. Kompleks składał się z kilku obiektów, których nazwy i umiejscowienie nierzadko mylili sami wydawcy kartek. Na zdjęciach prezentowano szpital, lecznicę i sanatorium, do którego przyjeżdżali kuracjusze nawet z Berlina. Ciekawostką były sporządzane w formie widokówek zdjęcia pacjentów z poszczególnych sal.

W czasie I wojny światowej przy sławięcickim szpitalu urządzono lazaret. Stanowiło go 21 drewnianych baraków. Najwięcej było ich przy dzisiejszej ulicy Świerkowej. Kilka stało też przy dzisiejszej ulicy Sławięcickiej, gdzie dziś znajduje się jedna z restauracji. Na kartkach z tego okresu można zobaczyć żołnierzy przebywających w miejscowości na leczeniu i rekonwalescencji. Na jednej z nich wojacy cesarza Wilhelma II pozują w eleganckich piżamach, trzymając tabliczki z żartobliwymi hasłami o przeciwnikach z frontu wschodniego. Częstym motywem kartek pocztowych były też miejsca użyteczności publicznej, jak szkoły, przedszkola, poczta czy dworzec kolejowy, który, jak na owe czasy, był bardzo reprezentatywny, a stojąca przed nim figura jelenia świadczyła o bogactwie tutejszych lasów.

Osobną grupę fotografowanych miejsc stanowią budynki prywatne, jak choćby restauracje, gospody, sklepy czy punkty usługowe. Dzięki zachowanym kartkom pochodzącym z okresu międzywojennego możemy się dowiedzieć, jak kwitło życie towarzyskie. Mieszkańcy i goście odwiedzający Sławięcice mogli skorzystać z restauracji Janika, w której znajdował się bufet, sala dla gości, taras ze stolikami, a nawet letni ogródek. Na jednej z widokówek reklamowano ją jako miejsce miłego pobytu dla uczestników wycieczek oraz miejsce spotkań dla różnych stowarzyszeń. Inny lokal należał do Josefa Bielitzera, który posiadał też własną masarnię oraz pokoje gościnne. Najbardziej wytwornym miejscem była chyba restauracja „Pod Zielonym Dębem”, w której mieściła się sala balowa ze sceną. Po wojnie w budynku tym urządzono kino. Na przyjezdnych czekał też hotel „Stadt Oehringen”, znajdujący się nieopodal kościoła.

Ponad 200 archiwalnych zdjęć oraz kart pocztowych z przełomu XIX i XX wieku o ogromnej wartości historycznej można znaleźć w albumie „Sławięcice na dawnej widokówce 1896-1945”, wydanym jakiś czas temu przez Stowarzyszenie Miłośników Śląskiej Porcelany i Widokówki w Nakle Śląskim przy finansowym wsparciu kędzierzyńsko-kozielskiego starostwa i urzędu miasta. Autorką publikacji jest pochodząca z Kędzierzyna-Koźla kolekcjonerka Maria Różyńska. W dwujęzycznej (polsko-niemieckiej) książce, na kredowym papierze, oprócz reprodukcji i ich opisów zawarte są także informacje o wydawcach pocztówek. Tak duży zbiór kart pocztowych o Sławięcicach to kolekcja unikatowa na światową skalę.

Jedna z najstarszych litografii, z 1899 roku, przedstawia pałac, domek myśliwski w Dąbrowie oraz hotel. Kartka zachwyca bogactwem szczegółów (powozy, spacerujący ludzie)
Kartka powstała wskutek pokolorowania czarno-białego zdjęcia z 1915 roku; przedstawia kościół w Sławięcicach, jednak w nieprawdziwych barwach
Zdjęcie jelenia autorstwa Maxa Steckela na widokówce z 1940 roku
Baraki lazaretu dla rannych i chorych żołnierzy walczących podczas I wojny światowej na froncie wschodnim
Zajęcia w szkole gospodarstwa domowego, którą siostry zakonne prowadziły co najmniej od 1900 roku

Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Ostatnie komentarze
Autor komentarza: LiszkaTreść komentarza: Te swoje bąki puszczaj w mieszkaniu.Data dodania komentarza: 29.01.2026, 23:27Źródło komentarza: Mieszkańcy spotkają się z policją i strażą miejską porozmawiać o bezpieczeństwie w KoźluAutor komentarza: matka arturaTreść komentarza: Przeniesienie sprawy oznacza raczej to, że zostanie rozliczony hejt i groźby, które wylały się za pośrednictwem lokalnego szmatławca w tej sprawie.Data dodania komentarza: 29.01.2026, 22:35Źródło komentarza: Prokuratura Krajowa uchyla decyzję z Kędzierzyna-Koźla i nakazuje wszczęcie śledztwa. Nowe faktyAutor komentarza: KasiaTreść komentarza: To niech się wykupi od śmierci, diabeł niech pomoże on już tak przy jej łóżku ogonem trzepieData dodania komentarza: 29.01.2026, 21:49Źródło komentarza: Kobieta chce przekazać 2,5 mln euro. Tajemnicza wiadomość od Eleny Pavlos z Grecji krąży w sieciAutor komentarza: MTreść komentarza: Telefonu nikt nie odbiera. Niezły kit. Tylko kasę pewnie wzięliData dodania komentarza: 29.01.2026, 18:30Źródło komentarza: Jeździeckie warsztaty zimowe w siodle 2026. Udział jest bezpłatny!Autor komentarza: JaTreść komentarza: Brawo prokuratura kędzierzyn koźle!!!Data dodania komentarza: 29.01.2026, 17:45Źródło komentarza: Prokuratura Krajowa uchyla decyzję z Kędzierzyna-Koźla i nakazuje wszczęcie śledztwa. Nowe faktyAutor komentarza: KoźlaninTreść komentarza: Nie każdy miał czas i możliwość być na owym spotkaniu... Dlatego proponuje by U.M. zorganizował ankietę z mądrymi pytaniami w tym z możliwością napisania własnego wniosku do władz i służb... Ankieta powinna być dostępna dla wszystkich mieszkańców by każdy mógł się wypowiedzieć. Po czym analizę i wnioski upublicznić. Następnie wdrożyć w życie owe zmiany.Data dodania komentarza: 29.01.2026, 17:15Źródło komentarza: Mieszkańcy spotkają się z policją i strażą miejską porozmawiać o bezpieczeństwie w Koźlu
zachmurzenie duże

Temperatura: -1°C Miasto: Kędzierzyn-Koźle

Ciśnienie: 1004 hPa
Wiatr: 15 km/h

Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama Moja Gazetka - strona główna