Badając dzieje ziemi kozielskiej, spotykamy się z wieloma problemami wynikającymi z braku źródeł pisanych. Niestety, przedwojenne archiwum wrocławskie, które posiadało wiele dokumentów dotyczących dziejów ziemi kozielskiej, zostało zniszczone. Zdarza się jednak, że badacze natrafiają na materiały, które wydawało się, że zostały bezpowrotnie utracone. Tak się stało w przypadku spisu mieszkańców dóbr kozielskich, sporządzonego w sierpniu roku 1735 przy okazji przekazania „państwa” kozielskiego w zastaw hrabiemu Ferdynandowi von Plettenbergowi. Za sprawą odkrycia, do jakiego doszło w Archiwum Państwowym w Wiedniu, odzyskaliśmy dokument niezwykłej wartości.
Obejmuje on 2358 mieszkańców wsi dóbr kozielskich, takich jak: Mechnica, Poborszów, Kłodnica, Żabieniec, Cisowa, Reńska Wieś, Pokrzywnica. Jest to jedyny tego typu dokument sporządzony w okresie nowożytnym na Śląsku. O jego wyjątkowości pisał w połowie XIX wieku ksiądz Augustin Weltzel, potwierdzając fakt, że dla żadnego innego zespołu majątków nie sporządzano podobnego spisu. Dotychczasowe urbarze zawierały przede wszystkim informacje o świadczeniach skarbowych poddanych na rzecz księcia lub pana zastawnego, rzadziej znajdowały się tam dane demograficzne.
W tym wypadku jest inaczej. Urzędnika, który dokonywał spisu, interesowali sami mieszkańcy. Obok imion i nazwisk podano wiek dzieci pozostających w gospodarstwie domowym. Rodziny podzielono ze względu na status majątkowy, tj. osobno rolnicy, zagrodnicy, chałupnicy itp. Ciekawostką jest to, że zamieszczono informację o osobach znajdujących się na służbie wojskowej. Powstaje więc pytanie o przyczyny takiej pracy. Czy powodem były plany budowy przez Austriaków twierdzy w Koźlu, czy może chęć rozwinięcia jakiejś gałęzi przemysłu, w której konieczne było użycie taniej siły roboczej? Dziś nie potrafimy odpowiedzieć na te pytania. Hrabia Ferdynand zmarł w 1737 roku, a w 1741 Koźle zostało włączone do państwa pruskiego, ewentualne plany musiały więc zostać zweryfikowane.
Na podstawie lektury wspomnianego dokumentu możemy prześledzić, jak wyglądała ówczesna moda na nadawanie imion. Najbardziej popularne męskie to: Jura, Paweł, Franciszek, Jasz, Maleg, Mateusz, Jendrzej, Józef czy Urban, wśród imion żeńskich najczęściej występujące to: Jadwiga, Dorota, Helena, Marysia. Nazwiska mieszkańców ziemi kozielskiej w XVIII wieku w dużej mierze przypominają te występujące dzisiaj.
Prowadząc badania genealogiczne, podstawowymi źródłami, z jakich korzystamy, jest ewidencja kościelna prowadzona od końca XVI wieku. Niestety, w wielu parafiach na Górnym Śląsku księgi parafialne mają duże braki. Spowodowane to jest między innymi konfliktami toczonymi na terenie Śląska, a największe z nich przyniosła II wojna światowa i działalność Armii Czerwonej.
Napisz komentarz
Komentarze