Powód - kto to jest?
Powód to osoba (lub firma), która występuje do sądu z żądaniem i inicjuje postępowanie sądowe. To powód składa pozew i domaga się np. zapłaty pieniędzy, rozwodu, alimentów, odszkodowania czy ochrony dóbr osobistych.
W praktyce oznacza to, że:
- powód „zaczyna sprawę”,
- to on formułuje swoje roszczenia,
- musi wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń.
Przykład: osoba, która domaga się zapłaty niezapłaconej faktury, będzie w sądzie powodem.
Pozwany - strona, przeciwko której wniesiono pozew
Pozwany to osoba lub podmiot, przeciwko któremu powód kieruje swoje żądania. Pozwany otrzymuje odpis pozwu i ma prawo (a często obowiązek) ustosunkować się do twierdzeń powoda.
Pozwany może:
- uznać roszczenie,
- zakwestionować je w całości lub w części,
- przedstawić własne dowody.
Wbrew obiegowym opiniom bycie pozwanym nie oznacza automatycznie winy – o tym rozstrzyga dopiero sąd.
Pozew - co to za dokument?
Pozew to pismo procesowe, którym wszczyna się postępowanie sądowe. Musi on spełniać określone wymogi formalne i zawierać m.in.:
- oznaczenie stron (powoda i pozwanego),
- dokładne żądanie,
- uzasadnienie,
- wskazanie dowodów.
Nieprawidłowo sporządzony pozew może zostać zwrócony lub odrzucony, dlatego w wielu przypadkach warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Wyrok - najważniejsze rozstrzygnięcie sądu
Wyrok to orzeczenie sądu, w którym sąd rozstrzyga sprawę co do jej istoty, czyli decyduje, kto ma rację i jakie są skutki prawne danego sporu.
Wyrok może:
- zasądzać określone świadczenie (np. zapłatę pieniędzy),
- oddalać powództwo,
- rozwiązywać małżeństwo,
- ustalać prawa lub obowiązki stron.
Wyrok nie zawsze jest od razu ostateczny – w wielu sprawach przysługuje od niego apelacja.
Uwaga – to może być mylące ale w sprawach tzw. nieprocesowych jak np. w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku czy dział spadku, jak również o zniesienie współwłasności i podział majątku są wydaje postanowienie, które jest równe rangą wyrokowi. Podobnie, postanowienia, a nie wyroki, są wydawane w sprawach o zasiedzenie.
Postanowienie – czym różni się od wyroku?
Postanowienie to również orzeczenie sądu, ale dotyczy ono zazwyczaj kwestii proceduralnych, a nie samego meritum sprawy.
Postanowieniem sąd może m.in.:
- zabezpieczyć roszczenie,
- zawiesić postępowanie,
- oddalić wniosek dowodowy,
- umorzyć sprawę.
W uproszczeniu można powiedzieć, że wyrok „rozstrzyga spór”, a postanowienie „porządkuje przebieg postępowania”.
Jak wspomniano wyżej, poza tym w przypadkach wskazanych w przepisach postanowienia zastępują wyroki i są im równorzędne.
Apelacja - odwołanie od wyroku
Apelacja to środek odwoławczy, który pozwala zakwestionować wyrok sądu pierwszej instancji. Składa się ją do sądu wyższej instancji za pośrednictwem sądu, który wydał wyrok.
W apelacji można wskazywać m.in.:
- błędy w ustaleniach faktycznych,
- naruszenie przepisów prawa,
- nieprawidłową ocenę dowodów.
Nie każda sprawa kończy się skuteczną apelacją, ale jest to ważne narzędzie ochrony praw stron.
Pełnomocnik - kto może reprezentować stronę?
Pełnomocnik to osoba uprawniona do działania w imieniu strony. Najczęściej jest nim adwokat lub radca prawny. Mówimy wtedy o tzw. profesjonalnym pełnomocniku. Poza tym. pełnomocnikiem mogą być też osoby najbliższe dla pozwanego lub powoda.
Pełnomocnik:
- sporządza pisma procesowe,
- reprezentuje klienta przed sądem,
- dba o interesy strony na każdym etapie postępowania.
Choć w wielu sprawach nie ma obowiązku korzystania z pełnomocnika, praktyka pokazuje, że profesjonalna pomoc znacząco zwiększa bezpieczeństwo prawne.
Podsumowanie - najważniejsze informacje
- Powód to strona, która wnosi sprawę do sądu.
- Pozwany to osoba, przeciwko której skierowany jest pozew.
- Pozew inicjuje postępowanie sądowe.
- Wyrok rozstrzyga sprawę co do istoty.
- Postanowienie dotyczy kwestii proceduralnych, a w postępowaniu nieprocesowym zastępuje wyrok (np. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, podział majątku, zasiedzenie)
- Apelacja umożliwia odwołanie się od wyroku w terminie 14 dni.
- Pełnomocnik reprezentuje stronę i chroni jej interesy.
Znajomość podstawowych pojęć prawniczych pozwala lepiej zrozumieć swoją sytuację i świadomie podejmować decyzje.
Artykuł powstał we współpracy z kancelarią Sachanbiński & Sachanbińska-Dobrzyńska s.c.: kancelaria prawna Opole.
