Siegmund Hadda był najstarszym z pięciorga dzieci kupca Martina Haddy oraz Berthy z domu Juliusburger. Ze względów ekonomicznych rodzina w 1892 roku przeprowadziła się do Siemianowic Śląskich, gdzie rodzice Siegmunda przejęli restaurację z hotelem. Zapewniło to rodzinie stabilizację finansową, umożliwiającą kształcenie dzieci oraz rozwijanie ich zainteresowań. Oprócz nauki przedmiotów szkolnych Siegmund uczył się również gry na fortepianie.
W 1901 roku Hadda ukończył gimnazjum z bardzo dobrymi wynikami i stanął przed wyborem dalszej drogi życiowej. Nie chciał zostać ani kupcem, ani prawnikiem. Decydujący wpływ na wybór zawodu miało wydarzenie z okresu jego nauki szkolnej — ciężka operacja ojca, przeprowadzona z powodzeniem przez wybitnego chirurga dr. Jana Mikulicza-Radeckiego. Postanowił zatem zostać lekarzem.
Studia medyczne na Uniwersytecie Wrocławskim rozpoczął wiosną 1901 roku. Należał do grona szczególnie uzdolnionych studentów — jako jedyny uzyskał ocenę bardzo dobrą z państwowego egzaminu z chirurgii. W czasie studiów zdobywał doświadczenie jako uczeń uznanych chirurgów dr. Emila Ponficka i wspomnianego dr. Mikulicza-Radeckiego.
W 1906 roku Hadda otrzymał prawo wykonywania zawodu lekarza chirurga i rozpoczął pracę jako asystent w Żydowskim Szpitalu we Wrocławiu. Początkowo pomagał przy zabiegach chirurgicznych, zdobywając doświadczenie praktyczne, a z czasem wyspecjalizował się w operowaniu. W 1908 roku awansował na stanowisko starszego lekarza.
Trzy lata później wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aby zapoznać się z nowoczesnymi metodami chirurgii. Po roku powrócił do Wrocławia. W trakcie pracy zdobywał doświadczenie, wykonując endoskopie oraz innowacyjne operacje, między innymi zabiegi polegające na przecięciu nerwu rdzeniowego metodą Foerstera.
W 1914 roku otworzył prywatną praktykę lekarską, jednak po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany do służby medycznej w wojsku. Jako lekarz Żydowskiego Szpitala, oprócz obowiązków cywilnych, nadzorował lazarety i kierował leczeniem rannych żołnierzy. Doświadczenie chirurgiczne zdobyte przed wojną okazało się niezwykle cenne w trudnych realiach medycyny wojennej.
Po zakończeniu działań wojennych dr Hadda powrócił do praktyki cywilnej, wykorzystując zdobyte doświadczenia zawodowe. Niezwykle trudny czas dla Haddy nastał w 1933 roku. Po przejęciu władzy w Niemczech przez nazistów żydowscy lekarze zostali wykluczeni z pracy w szpitalach publicznych, co ograniczyło ich działalność do leczenia pacjentów żydowskich oraz pracy w instytucjach takich jak Żydowski Szpital we Wrocławiu.
W okresie nasilających się prześladowań wielu żydowskich lekarzy zdecydowało się na emigrację za granicę. Represje dotknęły również rodzinę Haddy. Jedna z córek lekarza miała problemy z dopuszczeniem do egzaminu maturalnego, natomiast syn Georg — ostrzeżony przez członka wrocławskiej Izby Lekarskiej — uniknął aresztowania i wyemigrował do Anglii. Natomiast młodszy brat Siegmunda, Moritz, znany architekt, został deportowany do Kowna, gdzie został zamordowany.
Po 1933 roku Siegmund Hadda został zmuszony do zamknięcia prywatnej praktyki lekarskiej, a w 1938 roku aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Przebywał w nim dwa miesiące. Po zwolnieniu leczył osoby, które doznały uszczerbku na zdrowiu podczas pobytu w więzieniach i obozach.
W 1939 roku został zmuszony do sprzedaży domu i wraz z żoną zamieszkał w niewielkim mieszkaniu. Do likwidacji wrocławskiego Żydowskiego Szpitala w 1943 roku dr Siegmund Hadda pełnił funkcję jego dyrektora. Pomimo poważnych braków kadrowych nadal wykonywał zabiegi chirurgiczne i prowadził działalność lekarską.
W sierpniu 1939 roku otrzymał nakaz ewakuacji pacjentów i opuszczenia budynku szpitala. Chorych zakwaterowano wówczas w pobliskich domach, żydowskim domu spokojnej starości oraz w szpitalu psychiatrycznym. W 1943 roku Siegmund Hadda podzielił los wielu swoich rodaków — został deportowany wraz z żoną oraz niewielką grupą pracowników i pacjentów do obozu koncentracyjnego Theresienstadt na terenie Czech. Pomimo niedożywienia, chorób i wyczerpującej pracy małżonkowie przetrwali pobyt w obozie.
W lutym 1945 roku otrzymali możliwość zgłoszenia się do transportu do Szwajcarii, zorganizowanego przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż w porozumieniu z władzami szwajcarskimi. Celem tej akcji była ochrona więźniów przed dalszym wyniszczeniem spowodowanym głodem i przymusową pracą. Dzięki temu Siegmund Hadda wraz z żoną bezpiecznie doczekali końca wojny.
Po zakończeniu wojny małżonkowie musieli podjąć decyzję o miejscu dalszego życia. Nie chcieli pozostać w Szwajcarii. Początkowo zamieszkali w Anglii, dokąd wcześniej wyemigrowali ich syn oraz jedna z córek. Po krótkim pobycie w Londynie postanowili jednak osiedlić się w Stanach Zjednoczonych, gdzie mieszkała druga córka.
Dr Hadda miał wówczas 65 lat i stanął przed trudnym zadaniem rozpoczęcia nowego życia na obcej ziemi. Skupił się na kontynuowaniu kariery zawodowej. W 1947 roku otworzył praktykę lekarską w Queens i szybko zyskał opinię cenionego chirurga. W 1962 roku przeszedł na emeryturę, kończąc spełnione życie zawodowe.
Po śmierci żony mieszkał samotnie, poświęcając się porządkowaniu wspomnień. W 1972 roku opublikował autobiografię pt. „Als Arzt am Jüdischen Krankenhaus zu Breslau 1906–1943”, w której szczegółowo opisał okres kierowania Żydowskim Szpitalem we Wrocławiu. Nigdy nie odwiedził miasta, w którym z jednej strony przeżył szczęśliwe lata młodości, z drugiej zaś on i jego rodzina doświadczyli licznych szykan ze strony władz III Rzeszy Niemieckiej.
W Stanach Zjednoczonych dożył sędziwego wieku. Zmarł w 1977 roku, przeżywszy 95 lat.
W 1912 roku Siegmund Hadda poślubił Herthę Schlesinger (ur. 1889), z którą miał troje dzieci: córki Evę i Lotte oraz syna George’a. Lotte i George zamieszkali w Anglii, natomiast Eva — w Stanach Zjednoczonych.
Poniżej akt urodzenia Moritza Emanuela Siegmunda Haddy, Archiwum Państwowe w Opolu, Urząd Stanu Cywilnego w Kędzierzynie, sygn. 45/899/9
(Źródło: Wikipedia)
Napisz komentarz
Komentarze