Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
Reklama
poniedziałek, 16 listopada 2026 03:20
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Tak prawie 100 lat temu wyglądało chodzenie z kołatkami i wypędzanie Judasza

Archiwum Państwowe w Opolu w swoich zbiorach posiada między innymi niezwykle cenne informacje o zwyczajach i obrzędach sprzed prawie stu lat, które obecne były na naszych ziemiach.
Źródło: Archiwum Państwowe w Opolu
Tak prawie 100 lat temu wyglądało chodzenie z kołatkami i wypędzanie Judasza
Chłopcy z kołatkami w Trawnikach, 1937 rok

Barwne opisy oraz zdjęcia mogą zainteresować nie tylko etnografów. Oto fragment pracy egzaminacyjnej na nauczyciela szkół podstawowych w Prusach Ernsta Blana napisanej w roku szkolnym 1934/1935 pt. „Das Jahresbrauchtum im Bauerwitzer Volksgebiet. Bin Beitrag zur Gestaltung des volkskundlichen Unterrichts in meiner Heimat schule“, co w przetłumaczeniu na język polski brzmi: „Roczne zwyczaje w okolicy Baborowa. Wkład w kształtowanie nauczania etnografii w mojej lokalnej szkole”.

Archiwalne fotografie w tym tekście przedstawiają pochód z Judaszem oraz chłopców z kołatkami w Trawnikach (dzisiejsza gmina Pawłowiczki). Obydwa zdjęcia zostały wykonane w 1937 roku.

Pochód z Judaszem w Trawnikach, 1937 rok

Poniżej fragment tejże pracy egzaminacyjnej znajdującej się w zasobach Archiwum Państwowego w Opolu, przetłumaczony na język polski. 

Oprócz zwykłych ręcznych grzechotek, używano tak zwanej „Schnurre”. Był to ręczny wózek, którego oś była podłużnie nacięta. Na dnie wózka przymocowano trzy lub cztery drewniane listwy, które sięgały bezpośrednio do wału, tak że podczas prowadzenia wózka wywoływały one zgrzytanie. W Wielki Czwartek intensywnie grzechotano podczas „wypędzania Judasza”. Tuż przed południem chłopcy, czasami podobno było ich nawet 200, gromadzili się przed szkołą. Gdy tylko wybiła godzina 12, tłum ruszał, grzechocząc. W środku grupy młodzieży szedł najwyższy, który wcielał się w rolę Judasza; a następnie polną drogą poza miastem udawano się do kościoła św. Józefa. W przedsionku starego drewnianego kościoła Judasz został ubrany w niebieskie szaty i otrzymał kij do ręki. Ukrywał się w przedsionku, a chłopcy próbowali go wywabić ciągłym stukaniem. Gdy tylko wybiegł, wszyscy rzucili się do ucieczki, a w razie potrzeby ratowano się na pobliskich drzewach lub na murze cmentarza. Kto nie biegł wystarczająco szybko, dostawał od Judasza porządne lanie, więc gra trwała czasem godzinami, aż wszyscy byli zmęczeni. Na koniec Judasz „powiesił się” na drzewie, przy czym jeszcze raz grzechotano z całej siły.

 


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Gisbern 03.04.2026 00:12
W Trawnikach to sami Polacy byli, polska wieś. No ale każdy dzieciak w Hitlerjugent być musiał.

ela 02.04.2026 13:52
zdrowe aryjskie pokolenie

Kawa 02.04.2026 21:17
Ciekawe, czy żyje któryś z tych chłopaków. Wodzionka z czosnkiem to było to.

JJ 03.04.2026 09:25
Nadal jest :)

sierota po PiS 02.04.2026 13:37
Dziwne, bo ja byłem uczony w latach PRL, że przed II wojną tu nic nie było i dopiero wszystko zbudowała Polska. Te zdjęcia kłamią.

Ostatnie komentarze
Autor komentarza: Przemysław B. Treść komentarza: (Tak czysto technicznie. Jestem ciekaw, bo zapewne klasycznie pożar gaszony jest wodą, i to nie małą ilością, czy nie doszło do solidnego zalania tych z piętra i parteru?) Oczywiście rozumiem, tak trzeba, ale tak tylko z ciekawości jak to wygląda właśnie przy gaszeniu wyższych pięter. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 16:10 Źródło komentarza: Pożar mieszkania w Śródmieściu. Strażacy zakończyli działania. ZDJĘCIA Autor komentarza: Topya Treść komentarza: TRZEBA pozbyć się złodziei pisowskich i wyrwać z ,korzeniami chwasty ich przydupasów!!!!!!!!!!! Data dodania komentarza: 15.11.2026, 15:12 Źródło komentarza: Od symboli narodowych po sprzęt wojskowy. Zakończył się Tydzień Patriotyczny. ZDJĘCIA Autor komentarza: Toya Treść komentarza: Racja! Data dodania komentarza: 15.11.2026, 15:09 Źródło komentarza: Kędzierzyn-Koźle będzie świętować 11 listopada. Sprawdź, co będzie się działo Autor komentarza: Babcia klozetowa Treść komentarza: W pysk to ty możesz zarobić ćwoku. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 00:10 Źródło komentarza: Kędzierzyn-Koźle będzie świętować 11 listopada. Sprawdź, co będzie się działo Autor komentarza: Koźlanin Treść komentarza: Rozwiążcie tę radę gdyż i tak nic nie wnosi w przestrzeń społeczną Starego Miasta. Jedynie koszta działalności które ponosimy My mieszkańcy.... Kawa, słodycze i inne...,a także koszta utrzymania lokalu itd. Podobnie jest z władzą i radą miasta w urzędzie która tak naprawdę jest partyjna i upolityczniona co powoduje iż miasteczko umiera z braku perspektyw, pracy, mieszkań itd. Nie interesują się czego tak naprawdę chcą mieszkańcy. Jaką mają wizję na Kędzierzyn-Koźle. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 00:05 Źródło komentarza: Sześć wakatów w radzie. W grudniu wybiorą nowych członków Rady Osiedla Stare Miasto Autor komentarza: Koźlanin Treść komentarza: To co się dzieje teraz w Polsce to woła o pomstę... Nie wiemy co Nas jeszcze czeka przygotowane przez polityków ? Ale to pokaże jacy są wśród Polaków patrioci. Czy w końcu zaczną walczyć o swój dom swą Ojczyznę ? Data dodania komentarza: 14.11.2026, 23:52 Źródło komentarza: Od symboli narodowych po sprzęt wojskowy. Zakończył się Tydzień Patriotyczny. ZDJĘCIA
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama