Reklama
sobota, 6 czerwca 2026 08:47
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

O słowackim Leonardo da Vinci, który był komendantem twierdzy Koźle

Samuel Mikovíni był matematykiem, inżynierem, geodetą i kartografem. Nazywany przez historyków „słowackim Leonardo da Vinci”. Ten wielki uczony jest autorem pierwszego znanego widoku twierdzy w Koźlu.
O słowackim Leonardo da Vinci, który był komendantem twierdzy Koźle
Widok miasta i obwałowań Koźla z 1745 roku

Samuel Mikovíni studiował na uniwersytecie w Norymberdze, w Aldorfie oraz Jenie, gdzie w roku 1723 otrzymał tytuł geodety-inżyniera. Studiował również kartografię w Wojskowej Akademii w Wiedniu. W 1725 roku przeniósł się do Bratysławy, gdzie objął urząd inżyniera-matematyka bratysławskiej żupy. Podczas swojej pracy poświęcał się głównie organizacji i zabezpieczaniu miasta przed powodziami ze strony często wylewającego Dunaju.

Był również autorem map terenu całych Węgier, które weszły w skład dzieła autorstwa Mateja Beli pt. „Notitia Hungariae novae historico geografica”. Jego zadaniem było odnalezienie i poprawienie błędów znajdujących się na starszych mapach Węgier oraz sporządzenie nowych, dokładniejszych, które opracował według własnej, innowacyjnej metody. Wykorzystywane one były nie tylko w celach wojskowych, ale też gospodarczych.

Jako znakomity znawca słowackich terenów i świetny kartograf, w sierpniu 1744 roku Samuel został poproszony przez cesarzową Marię Teresę o opinię w sprawie zagadnień bezpieczeństwa granicy morawsko-słowackiej. Przedstawił plan obrony państwa przed zakusami króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego. Został on zaakceptowany bez żadnych zastrzeżeń, a autor otrzymał nominację na inżyniera wojskowego i stopień majora.

Od września 1744 roku rozpoczął pracę i dołączył do korpusu Franciszka Esterházego, z którym wyruszył w kierunku Śląska. Gdy na początku 1745 roku znalazł się w Raciborzu, wojska węgierskie dostały zadanie zdobycia twierdzy Koźle. Na naradzie dowództwa obecny był również kartograf, który odegrał decydującą rolę w przygotowaniu ataku. Dzięki informacjom szpiega atak został tak dobrze przygotowany, że oddział austriacko-węgierski w ponad godzinę zajął miasto.

Po zdobyciu Koźla Mikovíni, zostawszy komendantem twierdzy, otrzymał zadanie przeprowadzenia niezbędnych prac w celu podniesienia jej wartości bojowej. W krótkim czasie, od maja do sierpnia 1745 roku, wzmocnił obwałowania reduty, dokończył budowę drogi zamkniętej, uzupełnił brakujące palisady przy fosie okalającej twierdzę, a przede wszystkim dokończył budowę rawelinów w narożach Luizy i Fryderyka. Zakończył też prace inżynierskie na przyczółku mostowym. Samuelowi udało się sfinalizować wcześniejsze, wstrzymane podczas wojny, roboty inżynierów pruskich, co zważywszy na krótki okres, trzeba uznać za duży wysiłek organizacyjny i finansowy, nie wspominając o kunszcie inżynierskim Mikovíniego.

Wykorzystując swoją wiedzę i zdolności kartograficzne, Słowak sporządził plan Koźla i fortyfikacji. Przedstawia on rys sytuacyjny szturmu z maja 1745 roku oraz rozplanowanie wojsk pruskich i kierunki ostrzału artyleryjskiego z sierpnia tego samego roku. W dolnej części wyrysował również profil rzeki i jej brzegów. Najciekawszą jego częścią jest weduta umieszczona w dolnej części planu. Mikovíni jego kreślenie zakończył zapewne wkrótce po opuszczeniu twierdzy, tj. po 6 września 1745 roku. Jego doświadczenie w kierowaniu pracami fortyfikacyjnymi oraz doświadczenie i wiedza, jaką posiadał, spowodowały odtworzenie z detalami wizerunku miasta.

Na planie zostały ujęte fortyfikacje ziemne wraz z systemem palisad, fosy, koszary oraz wszystkie ważniejsze budynki użyteczności publicznej: zamek, ratusz, bramy miejskie, kościoły. Dzięki dużej dokładności możemy zobaczyć, jak wyglądało Koźle w połowie XVIII wieku.

Biorąc pod uwagę, że nie zachowały się plany projektodawcy twierdzy w Koźlu – Corneliusa von Wallrawe, praca Mikovíniego jest najstarszym, zachowanym po dziś dzień, wizerunkiem twierdzy kozielskiej. Na podstawie weduty sporządzonej przez tego genialnego kartografa zostały opracowane późniejsze wizerunki miasta, co podaje w wątpliwość, czy ich autorzy w ogóle byli w Koźlu. Również austriaccy inżynierowie wojskowi przez cały XVIII i XIX wiek opierali swoją wiedzę na temat fortecy właśnie na podstawie pracy Samuela Mikovíniego.


Szkic twierdzy Koźle z 1745 roku

Szkic twierdzy Koźle z 1745 roku

Grafika przedstawiająca Mikoviniego podczas pracy nad mapą Węgier

Grafika przedstawiająca Mikoviniego podczas pracy nad mapą Węgier

Projekt studyjny twierdzy w Koźlu z XVIII wieku

Projekt studyjny twierdzy w Koźlu z XVIII wieku

Popiersie Samuela Mikovíniego

Popiersie Samuela Mikovíniego

Słowacka moneta okolicznościowa

Słowacka moneta okolicznościowa

Prawdopodobnie autoportret Samuela Mikovíniego

Prawdopodobnie autoportret Samuela Mikovíniego


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Pikuś 11.09.2022 07:55
wrzesień 2022r twierdzę Koźle zdobywają oddziały komarów. Dzielni mieszkańcy bronią się jak mogą. Niestety pani komendant jest w tej sytuacji bezradna i uciekła do wieży obronnej w Azotach....

Ostatnie komentarze
Autor komentarza: Kpina DM 2026 Treść komentarza: Mam nadzieję że ten syf na parkingach sklepów prywatnych,chodnikach, parkach itd będzie posprzątany przez organizatorów tego wydarzenia. Aleję Jana Pawła pewnie wypicuja a reszta głęboko gdzieś jak co roku, nie potraficie posprzątać wszystkiego w okolicy, to wasza impreza i wasz problem a nie nas lokalnych przedsiębiorców. Data dodania komentarza: 6.06.2026, 00:36 Źródło komentarza: Dni Kędzierzyna-Koźla rozpoczęte. Orkiestra Żeglugi „przegoniła” deszczowe chmury. ZDJĘCIA Autor komentarza: Mateusz Treść komentarza: W chrześcijaństwie joga bywa uznawana za grzech lub zagrożenie duchowe z powodu jej korzeni w religiach Wschodu. Kościół katolicki zwraca uwagę na to, że joga to nie tylko ćwiczenia fizyczne, ale system filozoficzno-religijny prowadzący do panteizmu i bałwochwalstwa (sprzeczne z I przykazaniem) oraz próbę osiągnięcia zbawienia własną mocą. Data dodania komentarza: 5.06.2026, 23:43 Źródło komentarza: Zbliża się Międzynarodowy Dzień Jogi na Dębowej Autor komentarza: Koźlanin Treść komentarza: Ćwiczcie, ćwiczcie bo mięso armatnie jest potrzebne.... Data dodania komentarza: 5.06.2026, 22:58 Źródło komentarza: Poligon zamiast szkolnych ławek. Tak ćwiczyli kadeci z Kędzierzyna-Koźla. ZDJĘCIA Autor komentarza: xD Treść komentarza: Właśnie.. zrobicie dobre spotkanko poznawczo-mordobijne to i Batyr może odruchowo przyjedzie z patronatem :D Data dodania komentarza: 5.06.2026, 22:46 Źródło komentarza: 20 lat temu reaktywowali Chemika. Przypominamy, jak wszystko się zaczęło Autor komentarza: Janush Treść komentarza: I zapraszamy zapie*dalać na nasze premie od 6 rano xd Data dodania komentarza: 5.06.2026, 22:44 Źródło komentarza: Grupa Azoty poprawia wyniki. Kędzierzyn z wyraźnym wzrostem rentowności Autor komentarza: Leszek Treść komentarza: Czarną pszczołą czyli zadrzechnię fioletową, obserwujemy już od kilku lat, na terenie ROD Kuźniczka przy ul. Platanowej oraz w Lenartowicach. Data dodania komentarza: 5.06.2026, 22:33 Źródło komentarza: Czarna pszczoła uchwycona na kozielskich ogródkach działkowych. ZDJĘCIA
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama Moja Gazetka - strona główna