Moritz Julius Hadda urodził się 16 stycznia 1887 r. w Koźlu w żydowskiej rodzinie kupca Martina Haddy i Berthy z domu Juliusburger. Miał czterech braci: Siegmunda, Huberta, Friedricha, Alberta oraz siostrę Rosalie. W latach 1911–1913 Moritz studiował w Państwowej Akademii Sztuki i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu, gdzie był uczniem Hansa Poelziga.
W 1917 r. wraz z Wilhelmem Ludwigiem Schlesingerem założył biuro architektoniczne Hadda & Schlesinger. Wspólnie opracowali liczne projekty domów mieszkalnych, a także wnętrz sklepów, lokali rozrywkowych i obiektów użyteczności publicznej. Biuro zakończyło działalność w 1928 r.
Od 1925 r. Hadda należał do grupy roboczej Das Junge Schlesien, zrzeszającej awangardowych architektów i artystów. Od 1928 r. był również członkiem Niemieckiego Związku Architektów (Bund Deutscher Architekten). W latach 1925–1930 kierował jednym z działów policji budowlanej we Wrocławiu, odpowiedzialnym za kolorystykę budynków.
Do najbardziej znanych realizacji Haddy należy Dom Wzorcowy nr 36, wybudowany w ramach wystawy Werkbundu „Mieszkanie i Miejsce Pracy”, powszechnie znanej jako WuWA. Architekt zaprojektował nie tylko bryłę budynku, lecz także jego wyposażenie oraz ogród. Był to największy (ponad 200 m²) spośród wszystkich domów jednorodzinnych prezentowanych na wystawie. Ponadto jest autorem projektu domu przy obecnej ul. Tramwajowej 19 i 20 (również w ramach WuWA) oraz kilku budynków na dziś już nieistniejącym osiedlu Popowice.
W 1931 r. opracował projekt rozbudowy Café Torwache – dzisiejszej Galerii Na Odwachu przy ul. Świdnickiej, w której obecnie mieści się kawiarnia „Borówka”.
Po dojściu nazistów do władzy jego działalność została znacząco ograniczona, a sytuacja życiowa uległa pogorszeniu. Ze względu na pochodzenie, tak jak inni Żydzi, był dyskryminowany, a jego działalność została mocno ograniczona. Od tej pory realizował prawie wyłącznie projekty na zlecenie gminy żydowskiej lub fundacji żydowskich. Po 1933 r. działał na rzecz gminy żydowskiej, uczestnicząc m.in. w renowacji wrocławskiej Synagogi Na Wygonie, spalonej przez hitlerowców w 1938 r.
Moritz Hadda został aresztowany w swoim mieszkaniu 21 listopada 1941 r., podczas pierwszej akcji deportacji wrocławskich Żydów. Transport liczący 935 osób wyruszył z Wrocławia 25 listopada i dotarł do Kowna 29 listopada. Tego samego dnia wszyscy deportowani zostali zamordowani w forcie XI miejscowej twierdzy.
Na cmentarzu żydowskim przy ul. Lotniczej, na grobowcu rodziny Hadda, znajduje się tablica poświęcona jego pamięci.
Źródło: Archiwum Państwowe w Opolu
Napisz komentarz
Komentarze