Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
Reklama
poniedziałek, 16 listopada 2026 03:28
Reklama Dental Clinic - baner reklamowy
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama

Moritz Julius Hadda – zapomniany architekt modernizmu z Koźla

Moritz Julius Hadda to architekt modernistyczny pochodzący z Koźla. Do jego najważniejszych realizacji należy wiele reprezentacyjnych budowli na Dolnym Śląsku, a zwłaszcza we Wrocławiu, gdzie tworzył i pracował na co dzień. Przypomniał
Źródło: Archiwum Państwowe w Opolu
Moritz Julius Hadda – zapomniany architekt modernizmu z Koźla
Dom nr 36 wzorcowego osiedla wystawy WuWA we Wrocławiu

Źródło: Wikipedia

Moritz Julius Hadda urodził się 16 stycznia 1887 r. w Koźlu w żydowskiej rodzinie kupca Martina Haddy i Berthy z domu Juliusburger. Miał czterech braci: Siegmunda, Huberta, Friedricha, Alberta oraz siostrę Rosalie. W latach 1911–1913 Moritz studiował w Państwowej Akademii Sztuki i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu, gdzie był uczniem Hansa Poelziga. 

W 1917 r. wraz z Wilhelmem Ludwigiem Schlesingerem założył biuro architektoniczne Hadda & Schlesinger. Wspólnie opracowali liczne projekty domów mieszkalnych, a także wnętrz sklepów, lokali rozrywkowych i obiektów użyteczności publicznej. Biuro zakończyło działalność w 1928 r.

Od 1925 r. Hadda należał do grupy roboczej Das Junge Schlesien, zrzeszającej awangardowych architektów i artystów. Od 1928 r. był również członkiem Niemieckiego Związku Architektów (Bund Deutscher Architekten). W latach 1925–1930 kierował jednym z działów policji budowlanej we Wrocławiu, odpowiedzialnym za kolorystykę budynków.

Do najbardziej znanych realizacji Haddy należy Dom Wzorcowy nr 36, wybudowany w ramach wystawy Werkbundu „Mieszkanie i Miejsce Pracy”, powszechnie znanej jako WuWA. Architekt zaprojektował nie tylko bryłę budynku, lecz także jego wyposażenie oraz ogród. Był to największy (ponad 200 m²) spośród wszystkich domów jednorodzinnych prezentowanych na wystawie. Ponadto jest autorem projektu domu przy obecnej ul. Tramwajowej 19 i 20 (również w ramach WuWA) oraz kilku budynków na dziś już nieistniejącym osiedlu Popowice.

W 1931 r. opracował projekt rozbudowy Café Torwache – dzisiejszej Galerii Na Odwachu przy ul. Świdnickiej, w której obecnie mieści się kawiarnia „Borówka”.

Po dojściu nazistów do władzy jego działalność została znacząco ograniczona, a sytuacja życiowa uległa pogorszeniu. Ze względu na pochodzenie, tak jak inni Żydzi, był dyskryminowany, a jego działalność została mocno ograniczona. Od tej pory realizował prawie wyłącznie projekty na zlecenie gminy żydowskiej lub fundacji żydowskich. Po 1933 r. działał na rzecz gminy żydowskiej, uczestnicząc m.in. w renowacji wrocławskiej Synagogi Na Wygonie, spalonej przez hitlerowców w 1938 r.

Moritz Hadda został aresztowany w swoim mieszkaniu 21 listopada 1941 r., podczas pierwszej akcji deportacji wrocławskich Żydów. Transport liczący 935 osób wyruszył z Wrocławia 25 listopada i dotarł do Kowna 29 listopada. Tego samego dnia wszyscy deportowani zostali zamordowani w forcie XI miejscowej twierdzy. Na cmentarzu żydowskim przy ul. Lotniczej, na grobowcu rodziny Hadda, znajduje się tablica poświęcona jego pamięci.

Jeśli podoba Ci się to, co robimy, wesprzyj nasz portal ☕ 😉

Postaw kawę dla www.lokalna24.pl - buycoffee.to Wspieraj twórczość w Internecie - postaw kawę dla www.lokalna24.pl! ✅ - W prosty sposób - Bez rejestracji - Bezpiecznie

Dom nr 36 wzorcowego osiedla wystawy WuWA we Wrocławiu 
Źródło: Archiwum Państwowe w Opolu

 


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz

Komentarze

Robert 18.03.2026 20:44
Wszystko co niemieckie na tym obszarze powinno być zapomniane.

Rave 18.03.2026 22:54
Pewnie robercig jeździsz starym polonezem.

Ostatnie komentarze
Autor komentarza: Przemysław B. Treść komentarza: (Tak czysto technicznie. Jestem ciekaw, bo zapewne klasycznie pożar gaszony jest wodą, i to nie małą ilością, czy nie doszło do solidnego zalania tych z piętra i parteru?) Oczywiście rozumiem, tak trzeba, ale tak tylko z ciekawości jak to wygląda właśnie przy gaszeniu wyższych pięter. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 16:10 Źródło komentarza: Pożar mieszkania w Śródmieściu. Strażacy zakończyli działania. ZDJĘCIA Autor komentarza: Topya Treść komentarza: TRZEBA pozbyć się złodziei pisowskich i wyrwać z ,korzeniami chwasty ich przydupasów!!!!!!!!!!! Data dodania komentarza: 15.11.2026, 15:12 Źródło komentarza: Od symboli narodowych po sprzęt wojskowy. Zakończył się Tydzień Patriotyczny. ZDJĘCIA Autor komentarza: Toya Treść komentarza: Racja! Data dodania komentarza: 15.11.2026, 15:09 Źródło komentarza: Kędzierzyn-Koźle będzie świętować 11 listopada. Sprawdź, co będzie się działo Autor komentarza: Babcia klozetowa Treść komentarza: W pysk to ty możesz zarobić ćwoku. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 00:10 Źródło komentarza: Kędzierzyn-Koźle będzie świętować 11 listopada. Sprawdź, co będzie się działo Autor komentarza: Koźlanin Treść komentarza: Rozwiążcie tę radę gdyż i tak nic nie wnosi w przestrzeń społeczną Starego Miasta. Jedynie koszta działalności które ponosimy My mieszkańcy.... Kawa, słodycze i inne...,a także koszta utrzymania lokalu itd. Podobnie jest z władzą i radą miasta w urzędzie która tak naprawdę jest partyjna i upolityczniona co powoduje iż miasteczko umiera z braku perspektyw, pracy, mieszkań itd. Nie interesują się czego tak naprawdę chcą mieszkańcy. Jaką mają wizję na Kędzierzyn-Koźle. Data dodania komentarza: 15.11.2026, 00:05 Źródło komentarza: Sześć wakatów w radzie. W grudniu wybiorą nowych członków Rady Osiedla Stare Miasto Autor komentarza: Koźlanin Treść komentarza: To co się dzieje teraz w Polsce to woła o pomstę... Nie wiemy co Nas jeszcze czeka przygotowane przez polityków ? Ale to pokaże jacy są wśród Polaków patrioci. Czy w końcu zaczną walczyć o swój dom swą Ojczyznę ? Data dodania komentarza: 14.11.2026, 23:52 Źródło komentarza: Od symboli narodowych po sprzęt wojskowy. Zakończył się Tydzień Patriotyczny. ZDJĘCIA
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama Moja Gazetka - strona główna