W Kędzierzynie-Koźlu, ale również w pobliskich miejscowościach znajdują się zakłady wymagające wzmocnionego monitorowania zagrożeń. Przykładowo WIOŚ regularnie przeprowadza kontrole w zakładach, w których występują potencjalne źródła emisji benzenu. Corocznie przeprowadzane są kontrole w ośmiu zakładach na terenie Kędzierzyna-Koźla i okolic wytypowanych jako źródła emisji zorganizowanej, jak i niezorganizowanej benzenu do powietrza tj. sześć podmiotów z Kędzierzyna–Koźla, jeden ze Zdzieszowic oraz jeden z Łąk Kozielskich.
„We wspomnianych zakładach w 2025 r. przeprowadzono łącznie 19 kontroli terenowych oraz dokumentacyjnych. Czynności terenowe były podejmowane w trybie kontroli planowych i pozaplanowych. W trakcie kontroli stwierdzano naruszenia przepisów i decyzji administracyjnych regulujących sposób korzystania ze środowiska. Stwierdzono między innymi naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego, naruszenie warunków pozwolenia na wytwarzanie odpadów, naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego. W wyniku stwierdzonych naruszeń nakładano sankcje w postaci pouczeń i mandatów karnych, wydano zarządzenia pokontrolne oraz kierowano wystąpienia do właściwych organów administracyjnych" – wynika z materiałów udostępnionych przez WIOŚ w Opolu.
Nie zapomniano o kontrolach przeprowadzanych w pozostałych zakładach. W 2025 r. przeprowadzono 99 kontroli podmiotów zlokalizowanych na terenie gminy Kędzierzyn–Koźle, w tym 40 kontroli z wyjazdem w teren oraz 59 kontroli dokumentacyjnych polegających na analizie przekazanych do WIOŚ dokumentów. W przypadku 13 kontroli terenowych stwierdzono: trzy naruszenia w zakresie gospodarki odpadami; siedem w zakresie ochrony powietrza, jedno w zakresie gospodarki wodno-ściekowej oraz trzy inne.
„W 2025 r. łączna wysokość kar pieniężnych, nałożonych przez OWIOŚ, wyniosła 44 9071 zł, na powyższą sumę administracyjnych kar pieniężnych składa się: 10 decyzji administracyjnych w łącznej wysokości 13 9071 zł nałożonych na prowadzących działalność na terenie gminy Kędzierzyn-Koźle. Ponadto wszystkie 10 decyzji wydanych w 2025 r. uzyskało walor ostateczności w 2025 r. Trzy decyzje OWIOŚ, nakładające administracyjne kary pieniężne w wysokości 310 000 zł, zostały utrzymane w mocy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w 2025 r” – wynika z dokumentów inspektoratu.
Brak benzenowych pików
W związku z badaniami zanieczyszczenia powietrza na obszarze Kędzierzyna-Koźla oraz Parku Przemysłowego JPM Holding SA w 2025 r. przeprowadzono osiem wyjazdów mobilnym spektrometrem RAPID plus na orientacyjne pomiary jakości powietrza. Warto przypomnieć, że pomiary wykonywane przez inspektorów WIOŚ w Opolu są pomiarami nieakredytowanymi. Obrazują jedynie stężenie substancji w danym punkcie pomiarowym i w określonym czasie. Co istotne, w 2025 r. do WIOŚ w Opolu nie wpłynęły informacje o wystąpieniu tzw. „piku benzenu”, tj. średniogodzinowego podwyższenia jego stężenia w powietrzu.
Na uwagę zasługuje też fakt, że w 2025 roku na terenie województwa opolskiego nie wystąpiły zdarzenia spełniające kryteria poważnych awarii objęte obowiązkiem zgłoszenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w trybie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 grudnia 2002 r.
W 2025 r. odnotowano natomiast zgłoszenia o wystąpieniu awarii niemających znamion poważnej awarii zdefiniowanej w art. 3 pkt 23 ustawy Prawo ochrony środowiska. Występowały one: 19 lutego 2025, 14 czerwca 2025, 6 sierpnia 2025 oraz 12 października 2025 roku.
Chodzi konkretnie o awarie gazociągu koksowniczego związane z uchodzeniem gazu. Odnotowano trzy awarie w Kędzierzynie-Koźlu (os. Lenartowice) na odcinku gazociągu relacji Zakłady Koksownicze Zdzieszowice – Zespół Układ Zasuw (ul. Przyjaźni) oraz awarię w Kędzierzynie-Koźlu ( przy ul. Ludowej) na odcinku gazociągu relacji Zakłady Koksownicze Zdzieszowice – Układ Zasuw Kędzierzyn-Koźle. W ich wyniku, zgodnie z informacją przekazaną przez Polską Spółkę Gazownictwa Sp. z o.o. - Oddział w Opolu, wyemitowano do powietrza 22 327 m3 gazu koksowniczego.
Co istotne, liczba awarii na sieci gazu koksowniczego na terenie gminy Kędzierzyn-Koźle w latach 2023-2025 pozostaje na zbliżonym poziomie. W przypadku odcinka gazociągu relacji Zakłady Koksownicze w Zdzieszowicach – Zespół Układu Zasuw w Kędzierzynie-Koźlu (ul. Przyjaźni) odnotowano ich w 2023 roku – 2, w 2024 roku – 2, natomiast w 2025 roku – 4.
W przypadku odcinka gazociągu relacji Zespół Układu Zasuw w Kędzierzynie-Koźlu (ul. Przyjaźni) – Zakłady Azotowe w Kędzierzynie-Koźlu odnotowano ich w 2023 roku – 3, w 2024 roku – 4, natomiast w 2025 roku nie było ich wcale. W odniesieniu do odcinka gazociągu relacji Zespół Układu Zasuw w Kędzierzynie-Koźlu (ul. Przyjaźni) – Holding Blachownia w latach 2023-2025 nie odnotowano żadnej awarii.
Taki to gaz koksowniczy
Główną przyczyną powstawania awarii na sieci jest - jak podkreśla Polska Spółka Gazownictwa - nienajlepsza jakość przesyłanego gazu, co przekłada się na wżery korozyjne oraz szlifowanie ścianek gazociągu. PSG wyjaśnia, że nie ma wpływu na jakość przesyłanego gazu.
Warto przypomnieć, że gaz koksowniczy zaliczany jest do gazów węglowych, to znaczy gazów powstających w wyniku termicznej obróbki węgla kamiennego w temperaturze 900-1100 st. C w piecu koksowniczym, bez dostępu tlenu. W przeszłości gaz koksowniczy był stosowany w przedsiębiorstwach oraz w gospodarstwach domowych. Wytwarzany był zwykle lokalnie, a następnie rozprowadzany siecią gazową do odbiorców. Stosowany był powszechnie od drugiej połowy XIX wieku do lat 80. XX wieku nie tylko jako paliwo w licznych procesach przemysłowych. Przez wiele dziesięcioleci gaz koksowniczy był używany jako gaz miejski, służąc początkowo do oświetlania miast, a następnie jako paliwo w urządzeniach gazowych (kuchnie, piecyki łazienkowe, kotły, ogrzewacze pomieszczeń itd.). Przed skierowaniem do sieci miejskiej gaz musiał być oczyszczony, a w przypadku transportu do odległych aglomeracji dodatkowo sprężony. Szczególnie niepożądanymi składnikami gazu były smoła i naftalen, które osadzając się w gazociągach, na armaturze i urządzeniach gazowych, ograniczały ich drożność, oraz siarkowodór i amoniak, powodujące wzmożoną korozję sieci gazowej i emisję szkodliwych dla środowiska tlenków azotu i siarki powstających przy spalaniu. Możliwości jego zastosowania można poszerzyć o wykorzystanie w przemysłowej syntezie chemicznej (metanol, synteza OXO, amoniak), do produkcji wodoru lub jako paliwo do zasilania silnika spalinowego. Ze względu na wysoką toksyczność, wynikającą z dużej zawartości tlenku węgla, w wielu przypadkach został wycofany z użycia i zastąpiony gazem ziemnym.
