Nie każdy może spisywać nietoperze

O takiej wizycie pisaliśmy ostatnio na portalu Lokalnej. Trzech kędzierzyńsko-kozielskich eksploratorów w kilkunastu obiektach doliczyło się 33 nietoperzy.

Okazuje się, że nie każdy może spisywać nietoperze. Poinformował o tym Janusz Jabłoński z Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Nietoperzy (OTON), który w tej sprawie skontaktował się z naszą redakcją.

- Przetrwanie zimy w klimacie umiarkowanym jest dużym wyzwaniem dla owadożernych nietoperzy ze względu na znaczny spadek aktywności owadów. Przeżycie zapewnia im zgromadzony jesienią zapas tłuszczu oraz spowolnienie procesów życiowych w wyniku hibernacji - tłumaczy Janusz Jabłoński. - Podczas hibernacji temperatura ciała spada tak bardzo, że różni się tylko o 1-2 st. C od temperatury otoczenia. Co kilka tygodni nietoperz samoistnie budzi się z hibernacji po to, by np. zmienić miejsce schronienia (jeśli warunki nie są korzystne), załatwić swoje potrzeby fizjologiczne lub dojeść. Każde takie wybudzenie to ogromny wydatek energetyczny dla nietoperza, bardzo szybko zużywającego zgromadzone zapasy tłuszczu. Nietoperz ma zaprogramowaną liczbę takich przebudzeń w trakcie hibernacji. Każde dodatkowe wybudzenie może spowodować, że zużyje on całe swoje zapasy przed nastaniem wiosny, czyli przed okresem pojawienia się pokarmu, a co za tym idzie - nie przeżyje zimy. Hibernujący nietoperz jest bardzo wrażliwy na zmianę temperatury otoczenia. Niewielka zmiana, spowodowana np. obecnością człowieka w jego pobliżu (temperatura ciała człowieka, oddech, światło lampy błyskowej), może spowodować, że niepotrzebnie się obudzi.

Jak tłumaczy nasz rozmówca, poza etyczną odpowiedzialnością za życie nietoperzy istnieje również odpowiedzialność prawna. Wszystkie gatunki nietoperzy są chronione przez prawo krajowe oraz międzynarodowe.

- To Ustawa o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r. wraz z Rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt z dnia 16 grudnia 2016 r., Konwencja Berneńska, Konwencja Bońska, Dyrektywa Siedliskowa, Porozumienie o Ochronie Europejskich Populacji Nietoperzy EUROBATS - wylicza Janusz Jabłoński. - Według Ustawy o ochronie przyrody: kto wbrew przepisom zabija zwierzęta, niszczy rośliny lub grzyby lub niszczy siedliska roślin, zwierząt lub grzybów, jak również bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom narusza zakazy w stosunku do roślin, zwierząt lub grzybów objętych ochroną gatunkową podlega karze aresztu albo grzywny. Dodatkowo Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt mówi, że w stosunku do dziko występujących zwierząt wprowadza się także zakaz fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować ich płoszenie lub niepokojenie.

Przedstawiciel OTON zastrzega, że monitoring zimowych schronień nietoperzy można prowadzić w ramach badań naukowych lub monitoringu liczebności zimujących populacji. Należy jednak uzyskać odpowiednią zgodę Regionalnej lub Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, także na fotografowanie gatunków chronionych. Badania może prowadzić osoba lub zespół z dużą wiedzą i doświadczeniem z zakresu chiropterologii.

- Od ponad 20 lat Uniwersytet Opolski wraz z Ogólnopolskim Towarzystwem Ochrony Nietoperzy prowadzi taki monitoring na terenie Kędzierzyna-Koźla. W bieżącym roku w okolicznych pozostałościach z II wojny światowej stwierdzono 57 nietoperzy z 5 gatunków: mopek (Barbastella barbastellus), mroczek późny (Eptesicus serotinus), nocek Natterera (Myotis nattereri), gacek szary (Plecotus austriacus) oraz gacek brunatny (Plecotus auritus). Jest to więc dosyć znaczące zimowisko nietoperzy w skali województwa opolskiego. Teren Kędzierzyna-Koźla usiany jest pozostałościami po II wojnie światowej. Każdy z tych obiektów to kawałek jakże ciekawej historii miasta. Pozwólmy jednak w spokoju przezimować tym małym pożytecznym ssakom i nie penetrujmy bunkrów od 1 listopada do 31 marca, czyli w czasie hibernacji nietoperzy - zaapelował Janusz Jabłoński.