Zjawisko elektrostatyki często występuje w codziennym życiu. Klamka elektryzuje przede wszystkim dlatego, że kontaktując się z nią, doświadczamy różnicy potencjałów spowodowanej nagromadzeniem elektronów. Źródłem tego może być tarcie — najczęściej ubranie ocierające o plastikowe lub syntetyczne materiały generuje nadmiar ładunków.
Przykładowo, chodząc po dywanie z butami na podeszwach wykonanych z tworzywa sztucznego, można zebrać spory zapas elektronów na ciele. Gdy potem dotkniemy metalowej klamki drzwi bez odpowiedniego uziemienia lub wyrównania potencjałów — następuje szybkie przemieszczenie ładunku i pojawia się wyładowanie statyczne. Czasami ten błysk jest ledwo zauważalny, innym razem przypomina małe iskry.
Należy zwrócić uwagę także na sam materiał klamki — metale przewodzą elektrony znacznie łatwiej niż drewno czy plastik. W efekcie metalowa powierzchnia staje się miejscem kumulacji różnic napięć i działa jak elektrodynamiczny punkt rozładowczy przy zetknięciu z ciałem ludzkim.
Wpływ wilgotności powietrza i warunków środowiskowych
Pogoda odgrywa ważną rolę w nasileniu efektu elektryzowania się klamek. W suchych pomieszczeniach lub zimą wilgotność powietrza bywa bardzo niska – co sprzyja gromadzeniu większych ilości ładunku elektrostatycznego na powierzchniach przedmiotów oraz ubraniu ludzi.
Mniej wilgoci oznacza mniejszą przewodność powietrza i słabsze naturalne rozpraszanie zgromadzonych elektronów. Stąd nawet zwykła czynność uchwycenia drzwi powoduje wyraźniejsze uczucie "kopnięcia". Podczas dni bardziej wilgotnych czy deszczowych opór materiałów rośnie mniej gwałtownie i ryzyko nieprzyjemnych iskier maleje znacząco.
Ciekawostką jest fakt, że w klimacie tropikalnym ten problem prawie nie występuje – wysokie nasycenie powietrza parą wodną powoduje ciągłe neutralizowanie nagromadzonych ładunków poprzez delikatne przewodzenie ich do ziemi lub innych obiektów wokół nas.
Sposoby minimalizacji problemu
Radzenie sobie ze skutkami elektryzowania wymaga przede wszystkim zmiany warunków sprzyjających gromadzeniu statycznej energii albo przeciwdziałaniu jej uwalnianiu w sposób bolesny dla użytkownika. Jednym ze sposobów jest zapewnienie odpowiedniego wyrównania potencjałów między osobą a elementami wyposażenia wnętrz.
Instalacje uziemiające mogą skutecznie odprowadzać nadmiar elektronów przez podłoże zamiast dopuszczać do nagłych przepięć przy kontakcie ręki z metalową powierzchnią klamki. W domach rzadziej spotykane są specjalistyczne rozwiązania antyelektrostatyczne montowane bezpośrednio przy drzwiach – ale warto mieć świadomość ich istnienia zwłaszcza w środowiskach przemysłowych czy laboratoriach.
Dodatkowo popularna stała się odzież antyelektrostatyczna - wykorzystywana szczególnie tam gdzie każdy impuls może zagrozić bezpieczeństwu lub sprzętowi elektronicznemu (np. fabrykach półprzewodników). Tkaniny te mają właściwości rozpraszające zgromadzony ładunek zanim zdąży on osiągnąć poziom bolesnego wyładowania albo uszkodzić delikatny sprzęt elektroniczny noszony przez pracowników czy klientów takich miejsc.
Czy da się uniknąć "kopnięcia" za każdym razem?
Mimo wszystkich dostępnych metod eliminacja tego dyskomfortu nie zawsze okazuje możliwa ani praktyczna - wiele zależy od specyfiki miejsca pracy czy mieszkania oraz używanego ubioru bądź rodzaju podłoża po którym poruszamy się każdego dnia.Zdarza sie jednak iż proste działania typu zwiększenie wilgotności pomieszczeń przez specjalne nawilżacze znacznie ograniczają liczbę sytuacji kiedyklamka elektryzuje. To pokazuje jak wielką rolę pełni mikroklimat wewnętrzny dla komfortu użytkowników budynków mieszkalnych oraz biur.
